Một số loại sâu khoai lang gây hại nhất

Là cây trồng có giá trị kinh tế đứng thứ hai sau khoai tây, khoai lang đang giữ vị thế quan trọng trong nền nông nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay chính là sự tấn công của các loại sâu khoai lang do thời tiết biến đổi.

Từ những kẻ thù giấu mặt như bọ hà (sùng), sâu ăn rễ, sâu đục củ cho đến những loài phá hoại lá như sâu cuốn lá, sâu keo… tất cả đều gây ảnh hưởng nặng nề đến năng suất và chất lượng. Bài viết này của Vietnam Light sẽ cung cấp thông tin chi tiết và giải pháp tiêu diệt từng loại sâu hại, giúp bà con bảo vệ mùa màng bội thu.

Sùng khoai lang (Cylas formicarius)

Đặc điểm nhận diện

• Hình dáng: Thành trùng có hình dáng giống con kiến, đầu dài, cổ thắt, màu đỏ cam, cánh xanh đen bóng. Ấu trùng có màu trắng sữa, cong hình chữ C, không có chân, nằm sâu trong củ.
• Cơ chế gây hại: Bọ trưởng thành đẻ trứng vào dây hoặc chui xuống đất đẻ trực tiếp vào củ (nếu củ bị lộ). Ấu trùng nở ra sẽ đục đường hầm ngoằn ngoèo trong củ.
• Hậu quả: Củ khoai lang bị thủng lỗ chỗ, thối đen và tiết ra chất Terpenes gây vị đắng và mùi hôi nồng nặc. Chỉ cần 1-2 con trong củ là cả lô hàng có thể bị từ chối thu mua. Gia súc cũng không ăn được loại củ này.

Xem thêm: Bọ hà trên khoai lang

Cách xử lý và phòng trừ

Biện pháp canh tác

• Luân canh với lúa nước: Ruộng ngập nước sẽ tiêu diệt toàn bộ trứng và nhộng bọ hà trong đất.
• Vun luống cao, lấp kỹ gốc: Bọ hà thường chui xuống các kẽ nứt của đất để tiếp cận củ. Bà con cần thường xuyên vun đất, lấp kín các củ bị lộ ra ngoài.

Biện pháp hóa học

• Sử dụng Bowing 999 (Thiamethoxam + Profenofos) đặc trị sùng hà ngay từ giai đoạn sau trồng 45 ngày (lúc vun gốc, bắt đầu tượng củ). Đây là thời điểm để chặn đứng sùng chui xuống đất đẻ trứng.
• Tuyệt đối không đợi khoai đang phát triển, thấy củ bị hà rồi mới phun thì đã quá muộn. Lúc này ấu trùng đã nằm sâu trong củ, củ đã bị thối, đắng, có phun thuốc cũng không cứu vãn được năng suất.
• Phun phòng 1 chai Bowing 999 cho 300-400l nước.

Sâu đục dây (Omphisia anastomasalis)

Sâu đục dây hay còn được gọi là sâu đục thân khoai lang

Đặc điểm nhận diện

• Hình dáng: Sâu non có màu hồng nhạt hoặc trắng kem. Phân của chúng trông như hạt cát đen nhỏ tích tụ quanh lỗ đục (đây là dấu hiệu rất dễ nhận biết ở vị trí chúng gây hại). Bướm trưởng thành có màu nâu vàng.
• Cơ chế gây hại: Sâu non đục vào thân dây để ăn lõi, gây phình to và nứt nẻ, dẫn đến tắc nghẽn vận chuyển dinh dưỡng.
• Hậu quả: Chúng cắt đứt đường vận chuyển dinh dưỡng. Dây khoai phía trên vết đục sẽ héo rũ, lá vàng. Nếu bị nặng ở gốc, toàn bộ dây chết, không thể tạo củ hoặc củ rất nhỏ, cây yếu (dễ mắc các bệnh liên quan đến nấm Fusarium).

Cách xử lý và phòng trừ

• Luân canh với lúa/đậu; tiêu hủy tàn dư cây ngay sau thu hoạch
• Kiểm tra kỹ hom giống, loại bỏ các đoạn dây có vết phình hoặc lỗ đục.
• Khi thấy dây khoai bị phình to, nên cắt bỏ đoạn đó đem tiêu hủy ngay để diệt sâu non bên trong.
• Loại sâu này nằm trong thân nên khó phun. Cần phun các loại thuốc có tính nội hấp hoặc lưu dẫn mạnh vào giai đoạn bướm rộ hoặc sâu non mới nở chưa kịp chui vào thân.
• Bà con có thể sử dụng Bowing 999 kết hợp với Trùm Sâu Nhện.

Sâu cuốn lá khoai lang

Đặc điểm nhận diện

• Hình dáng: Sâu non có màu xanh lá cây, rất nhanh nhẹn. Chúng nhỏ gọn, dễ lẫn vào lá cây, với hành vi cuốn lá đặc trưng.
• Cơ chế gây hại: Chúng nhả tơ cuốn mép lá thành tổ, ẩn náu bên trong và ăn phần biểu bì lá
• Hậu quả: Lá bị ăn trơ trụi, quang hợp kém, củ nhỏ và ít tinh bột – đây là tác động gián tiếp qua mất lá, không ăn trực tiếp củ.

Cách xử lý và phòng trừ

• Làm sạch cỏ dại quanh bờ và trong ruộng để hạn chế nơi trú ẩn của bướm (ngài).
• Nếu mật độ sâu thấp, bà con có thể đi thăm đồng và ngắt bỏ các lá bị cuốn đem tiêu hủy, hoặc dùng tay bóp nát phần lá bị cuốn để diệt sâu bên trong.
• Sử dụng Gunner 64 EC có nguồn gốc tự nhiên, an toàn cho củ (tác động lên sung thần kinh của sâu). Sâu nằm trong tổ cuốn lá nên rất khó tiếp xúc với thuốc. Cần phun kỹ, phun đẫm ướt đều tán lá.

Sâu ăn rễ và Sâu đục củ (Sùng trắng/Bọ hung)

Đặc điểm nhận diện

• Đối tượng: Phổ biến nhất là Sùng trắng (ấu trùng bọ hung) và Sâu đất.
• Hình dáng: Cơ thể to béo, màu trắng đục, đầu nâu, luôn cong hình chữ C.
• Cơ chế gây hại: Chúng cắn đứt rễ non làm cây vàng úa. Với củ, chúng gặm khuyết bề mặt tạo thành những vết sẹo lớn, lồi lõm ranh giới rõ rệt.
• Hậu quả: Củ khoai tuy không bị đắng nhưng mẫu mã xấu xí, bị thương lái ép giá thấp.

Cách xử lý và phòng trừ

• Trước khi trồng cần cày sâu, bừa kỹ, phơi ải đất để chim chóc ăn bớt sùng trắng hoặc ánh nắng tiêu diệt trứng.
• Sử dụng nấm xanh (Metarhizium anisopliae) hoặc tuyến trùng có lợi rải xuống đất để ký sinh và tiêu diệt sùng trắng an toàn.
• Tuyệt đối không bón phân chuồng tươi (chưa hoai mục). Phân tươi là môi trường ưa thích để bọ hung đến đẻ trứng. Chỉ sử dụng phân chuồng đã ủ hoai mục (có thể ủ với nấm Trichoderma).
• Sử dụng các loại thuốc trừ sâu dạng hạt (như Diazinon, Chlorpyrifos Ethyl, Fipronil…) rải xuống hàng hoặc hốc trước khi đặt hom giống.

Kết luận

Hy vọng với những chia sẻ chi tiết trên, bà con đã nắm vững cách nhận diện và xử lý từng loại sâu khoai lang. Chúc bà con có một mùa màng bội thu, khoai to, mẫu mã đẹp!

Theo dõi website Vietnam Light để cập nhật thêm nhiều kiến thức nông nghiệp hữu ích. Bà con có thể liên hệ với chúng tôi qua các phương thức sau:

• Hotline/Zalo tư vấn kỹ thuật:  032 515 9339
• Fanpage cập nhật thông tin: Nông Nghiệp Bền Vững
• Gmail: vietnamlight.vnl@gmail.com