Kỹ Thuật Trồng Chanh Dây Chuẩn Năng Suất Cao

Chanh dây (hay chanh leo) là một loại cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao, đưa Việt Nam vào top các quốc gia xuất khẩu lớn nhất thế giới với trị giá lên đến 500 triệu USD mỗi năm. Không chỉ có giá trị kinh tế, chanh dây còn là nguồn dinh dưỡng dồi dào, đặc biệt là vitamin C, vitamin A và chất xơ.

Tuy nhiên, để đạt được năng suất cao và chất lượng quả tốt, bà con cần nắm vững kỹ thuật trồng chanh dây và quy trình chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh hiệu quả. Bài viết này của Vietnam Light sẽ tổng hợp chi tiết các kỹ thuật trồng chanh dây chuẩn năng suất cao.

Kỹ thuật trồng chanh dây

Tiêu chuẩn chọn cây giống chanh dây chất lượng

• Cây giống phải đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật, được nhân bằng phương pháp ghép với gốc ghép là giống chanh dây vỏ vàng để có sức đề kháng tốt.
• Cây giống phải đảm bảo sạch bệnh, được sản xuất trong nhà lưới ngăn côn trùng, có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo sạch bệnh và côn trùng.
• Cây giống phải được sản xuất từ cơ sở sản xuất tin cậy, đủ năng lực và có nguồn gốc rõ ràng.
• Nhìn tổng thể thì là cây giống có màu xanh, có các lá, kích thước lá đạt, có màu xanh. Và đặc biệt là nó phải sạch bệnh.
• Chiều cao của cây, tức là chiều cao tính từ mặt bầu đến vị trí ghép nó rơi vào tầm khoảng từ 20 đến 25 cm. Và kích thước của đường kính thân là từ 0,2 đến 0,3 cm, tức là phải đạt được cái kích thước thân này mới đủ tiêu chuẩn ghép.

Chuẩn bị vị trí và làm đất trồng

Chanh dây là loại cây chịu úng kém, bà con nên chọn khu vực đất bằng phẳng hoặc có độ dốc nhẹ để dễ dàng thoát nước. Loại đất trồng chanh dây phù hợp là đất tơi xốp, giàu hữu cơ, thoát nước tốt. Độ pH lý tưởng từ 5,5-6,4.  Cây phát triển tốt nhất trên đất đỏ bazan, đất thịt nhẹ và đất pha cát. 

Làm đất:

• Cày xới sâu toàn bộ diện tích đất ở độ sâu từ 15-20cm để làm tơi xốp, thông thoáng và loại bỏ cỏ dại, tàn dư thực vật.
• Phơi ải đất trong khoảng 2 tuần để diệt mầm bệnh.
• San bằng mặt đất trước khi tiến hành đào hố.

Kỹ thuật đào hố và bón lót

• Kích thước hố: Đào hố với kích thước tiêu chuẩn 60 x 60 x 60 cm (dài x rộng x sâu). Khi đào, bà con nên để riêng lớp đất mặt (lớp đất trên cùng) sang một bên để sử dụng bón lót sau này.
• Lên luống và làm rãnh: Với những khu vực đất bằng phẳng, bà con nên lên luống cao để thoát nước tốt hơn. Trên đất dốc, việc làm rãnh thoát nước là cần thiết để tránh xói mòn và ngập úng.
• Bón lót: Sau khi đào hố, tiến hành bón lót với hỗn hợp sau cho mỗi hố:
  • Vôi bột: 0,5 – 1kg để khử trùng và cân bằng pH đất.
  • Phân chuồng hoai mục: 10 – 20 kg (đã được ủ với chế phẩm sinh học như Trichoderma).
  • Phân lân: Bón lót để kích thích phát triển bộ rễ.
  • Thời gian ủ: Trộn đều phân với lớp đất mặt và lấp hố, để ủ trong khoảng 1 tuần trước khi trồng.

Mật độ và khoảng cách trồng hợp lý

Tùy vào điều kiện đất đai và khả năng thâm canh, bà con có thể chọn mật độ phù hợp:

• Trồng thưa: Khoảng cách 5m x 4m (khoảng 500 cây/ha).
• Trồng dày: Khoảng cách 2.5m x 3m (khoảng 1.300 cây/ha).

Hướng dẫn kỹ thuật trồng cây con

• Thời vụ: Có thể trồng quanh năm nếu chủ động nước tưới. Tốt nhất là trồng vào đầu mùa mưa để tiết kiệm công tưới.
• Sau khi bón lót từ 10-15 ngày, chúng ta bắt đầu tiến hành trồng chanh leo xuống đất. Các bước trồng:
  • Tại hố đã bón lót, đào một lỗ nhỏ ở giữa, sâu hơn chiều cao bầu cây một chút.
  • Nhẹ nhàng xé vỏ bầu, tránh làm vỡ bầu đất.
  • Đặt cây con thẳng đứng vào hố, sao cho mặt bầu ngang với mặt đất.
  • Lấp đất và nén nhẹ xung quanh gốc để cố định cây. Lưu ý, chỉ nén chặt 1/3 phần đất dưới gốc bầu, còn 2/3 phần đất phía trên thì lấp nhẹ nhàng để tạo điều kiện cho rễ phát triển. Tuyệt đối không lấp đất quá cao so với mặt bầu để tránh ngập úng.
  • Tưới đẫm nước ngay sau khi trồng.
  • Cắm cọc để cố định cây, buộc cây vào cọc để tránh bị gió làm lung lay gốc.

Kỹ thuật làm giàn cho chanh dây

Kỹ thuật làm giàn có ảnh hưởng lớn đến việc ra hoa và đậu quả của cây chanh dây, vì cây chỉ ra hoa ở các mặt đầu cành thứ cấp nằm ngoài mặt tán. Bà con nên làm giàn theo kiểu chữ T để giúp cây phát triển tốt hơn do ánh sáng tiếp xúc bề mặt tán lá lớn, hạn chế mầm bệnh.

• Vật liệu: Cột bê tông hoặc gỗ chắc chắn.
• Thông số kỹ thuật:
  • Chiều cao giàn: Từ 2,0-2,2 m.
  • Bên trên căng lưới thép hoặc dây kẽm tạo thành các ô vuông với khoảng cách 40 x 40 cm.

Kỹ Thuật Chăm Sóc Cây Chanh Dây

Bón phân theo từng giai đoạn

• Giai đoạn cây con (đến 2 tháng tuổi): Bón NPK 15-9-13+TE, liều lượng 0,1 – 0,2 kg/cây . Tần suất 2 lần/tháng.
• Giai đoạn sinh trưởng (2 – 6 tháng tuổi): Bón NPK 15-9-13+TE, liều lượng 0.2 – 0.3 kg/cây . Tần suất 2 lần/tháng.
• Thời kỳ kinh doanh (ra hoa, nuôi quả): Bón NPK 15-9-13+TE (0.1 – 0.3 kg/cây ) kết hợp với phân Kali clorua hoặc K2SO4 (0.5 – 1 kg/cây) và 1kg phân hữu cơ vi sinh. Tần suất 2 lần/tháng. ổ sung thêm phân bón lá chứa các dinh dưỡng trung, vi lượng nếu cần.
• Bón phòng ngừa bằng một số chế phẩm vi sinh như Trichoderma, Bacillus,… trộn cùng phân chuồng hoai mục trong quá trình canh tác, đặc biệt là khi chuẩn bị đất và trước/sau mùa mưa. 

Tưới nước và thoát nước

• Luôn đảm bảo độ ẩm đất từ 70-85%. Giai đoạn ra hoa và quả đang lớn, cây cần nhiều nước, cần tưới đủ nước, tưới trong mùa khô.
• Vào mùa khô, cần tưới nước thường xuyên, 2 lần/ngày (sáng sớm và chiều mát) với lượng nước 40-60 lít/gốc.
• Nếu có điều kiện, bà con nên đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt sẽ giúp tiết kiệm nước và công sức.
• Mùa mưa cần đảm bảo hệ thống thoát nước tốt, tránh để vườn bị ngập úng.

Làm cỏ và tủ gốc

Nếu phủ bạt quanh gốc sẽ giảm công làm cỏ quanh gốc. Phần cỏ quanh bạt có thể dùng máy cắt khống chế cỏ phát triển định kỳ, hạn chế làm đứt rễ khi làm cỏ.

Cắt tỉa, tạo tán đúng cách

Khi cây đã lên giàn cần tạo hình tỉa cành thường xuyên, đặc biệt là tỉa bớt lá vào thời kỳ mùa mưa, vừa để hạn chế nấm bệnh phát triển gây hại, đồng thời nhằm ức chế sinh trưởng, giúp cho cây ra nhiều nụ, đậu nhiều trái.

• Thường xuyên cắt bỏ các cành tăm, cành già, cành bị sâu bệnh để giàn cây thông thoáng.
• Sau thu hoạch, tỉa cành cấp 2, chừa ba nách lá để kích phân cành cấp 3. Nuôi khỏe cành cấp 3, mỗi cành chừa 6 đến 8 trái, lặp lại chu trình.
• Lưu ý: Khử trùng dụng cụ cắt tỉa (kéo, dao) bằng cồn 70-90 độ hoặc dung dịch Javel tự chế pha loãng để tránh lây lan mầm bệnh.

Thu hoạch

Các quả bị rụng sẽ được rửa trong dung dịch 0,3% H2O2 (oxy già) hoặc 0,25 g chlorine/1 lít nước trong 1 phút, sau đó lấy ra hong khô tự nhiên. Nếu chưa chế biến hoặc chưa vận chuyển ngay thì cần bảo quản tại kho mát nhưng hạn chế sự thoát hơi nước để quả không bị nhăn vỏ.

Phòng trừ sâu bệnh hại trên cây chanh dây

Bệnh hại thường gặp

• Bệnh đốm nâu, đốm xám, bệnh ghẻ: Do nấm gây ra.
• Bệnh thối nhũn: Do nấm Phytophthora.
• Bệnh đốm dầu: Do vi khuẩn.
• Bệnh do virus: Gây xoăn lá, khảm lá, thường không có thuốc đặc trị. Virus lây lan qua các loại côn trùng chích hút như rệp đào và rệp bông, đặc biệt là trong giai đoạn cây ra lộc non.

Biện pháp phòng trừ

• Sử dụng cây giống sạch bệnh.
• Cắt tỉa cành lá thông thoáng, thu gom và tiêu hủy cành lá bị bệnh.
• Bón phân cân đối, tăng cường phân hữu cơ vi sinh (Trichoderma) để tăng sức đề kháng cho cây.
• Phòng trừ các côn trùng chích hút là môi giới truyền bệnh virus (rệp, bọ trĩ).
• Đối với bệnh do virus: Đây là loại bệnh khó chữa, vì vậy phòng ngừa là chính. Ngay khi cây mới trồng và ra lộc non, bà con cần sử dụng các loại thuốc trừ côn trùng chích hút để ngăn chặn chúng truyền bệnh. Thường xuyên thăm vườn để phát hiện và xử lý sớm.

Sâu hại chính

• Ruồi đục trái (Dacus spp.): Gây hại nặng nề cho quả. Dùng bẫy dẫn dụ Pheromone (Methyl Eugenol) hoặc bả SOFRI protein để tiêu diệt ruồi đực.
• Nhện đỏ, rệp sáp, rầy mềm, bọ trĩ: Các loại côn trùng này chích hút nhựa cây, làm cây suy yếu và lây lan mầm bệnh. Chúng còn là môi giới truyền bệnh virus rất nguy hiểm. Sử dụng các loại thuốc đặc trị như Nissorran, Commite, Vertimec, Confidor, Bowing, KillMite… theo nguyên tắc 4 đúng.
• Lưu ý quan trọng: Thường xuyên thăm vườn để phát hiện sớm sâu bệnh hại và xử lý kịp thời, tránh để lây lan trên diện rộng. Tránh phun thuốc vào sáng sớm khi cây đang ra hoa để không ảnh hưởng đến quá trình thụ phấn.

Kết luận

Trồng chanh dây để đạt hiệu quả kinh tế cao không khó nếu bà con tuân thủ đúng kỹ thuật trồng chanh dây và áp dụng các biện pháp chăm sóc tổng hợp. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến kỹ thuật trồng chanh dây bà con có thể liên hệ với Vietnam Light thông qua các phương thức sau để được hỗ trợ:

• Hotline: 032 515 9339
• Fanpage: Nông Nghiệp Bền Vững
• Gmail: vietnamlight.vnl@gmail.com

Chúc bà con nông dân áp dụng thành công và có một vụ mùa bội thu!