Bệnh xoăn vàng lá cà chua và cách xử lý hiệu quả

Bệnh xoăn lá là một trong những bệnh hại nguy hiểm nhất đối với cà chua ở Việt Nam, có thể gây thiệt hại nghiêm trọng đến năng suất. Hiện nay, có 2 dạng triệu chứng xoăn lá phổ biến trên cây cà chua là: xoăn vàng ngọn và xoăn hoa lá xanh (khảm lá). Trong đó, dạng bệnh xoăn vàng lá cà chua là dạng phổ biến nhất.

Trong bài viết này, Vietnam Light sẽ giúp bà con hiểu rõ hơn về nguyên nhân, triệu chứng của từng loại và cách phòng ngừa bệnh xoăn lá cà chua hiệu quả, tránh gây thiệt hại cho cây trồng.

Nguyên nhân và triệu chứng gây bệnh xoăn lá cà chua

Bệnh xoăn lá trên cà chua chủ yếu do 3 loài virus là TMV, TYLCV và CMV gây ra. Tỷ lệ gây hại phổ biến từ 5-25% cây, tuy nhiên có những vườn bị hại nặng do cả 3 loại virus cùng tấn công. Bệnh xoăn lá virus gây thiệt hại lớn đến năng suất (giảm trung bình 3-5 tấn/ha), gây hiện tượng sượng trái (15-30%) và khiến trái nhỏ, dị dạng.

Bệnh xoăn vàng lá cà chua

Tác nhân gây bệnh: Do virus Tomato yellow leaf curl virus (TYLCV) gây ra. Virus được lây lan thông qua bọ phấn trắng. 

Điều kiện phát triển: Bệnh thường gây hại nặng trong mùa nắng (thời điểm trái vụ ở miền Bắc), ở giai đoạn cây bắt đầu ra hoa, làm mất sức sinh trưởng, thậm chí thất thu lớn đến năng suất. 

Triệu chứng:

• Lá non xoăn lại, vàng úa giữa gân lá. cây còi cọc. Phiến lá nhỏ lại, mép lá cong cong. Ngọn cây ngừng sinh trưởng
• Hoa và quả non rụng sớm 50-70%. Quả đậu được sau khi nhiễm bệnh thường nhỏ, vỏ cứng, sượng, không có nước, chất lượng kém.
• Nếu cây bị nhiễm bệnh ở giai đoạn ra hoa, gần như sẽ thất thu hoàn toàn.

Bệnh xoăn hoa lá xanh (Bệnh khảm lá cà chua)

Tác nhân: Chủ yếu do 2 loại virus

• Cucumber Mosaic Virus (CMV). Lây lan qua các loài rệp (rệp muội, rệp đào…).
• Tobacco Mosaic Virus (TMV). Lây lan chủ yếu qua cơ học (dịch cây từ cây bệnh lây sang cây khỏe qua tay người, dụng cụ làm vườn, ma sát giữa các cây).

Triệu chứng:

• Lá bị loang lổ giữa mảng xanh đậm và xanh nhạt (khảm), biến dạng, nhăn nhúm.
• Phiến lá hẹp lại, đôi khi chỉ còn gân chính, tạo thành triệu chứng “lá dương xỉ” (Fernleaf), đặc trưng của CMV.
• Cây sinh trưởng kém, còi cọc nhưng không biểu hiện xoăn vàng rõ rệt như TYLCV.
• Quả có thể có những đốm vàng hoặc vòng tròn đồng tâm, quả nhỏ và dị dạng.

Các giống cà chua không ghép thường bị hại nặng hơn giống ghép. Virus gây hại ngay từ giai đoạn vườn ươm, khiến việc phân biệt với cây con khỏe mạnh rất khó khăn.

Biện pháp phòng trừ

Vì bọ phấn trắng, rệp,… có thể chích hút lan truyền virus cho cây ngay trước khi phun thuốc, và khi virus đã xâm nhập vào trong cây thì thuốc đặc trị sẽ không còn hiệu quả. Vì vậy, phương pháp tốt nhất là phòng trừ các trung gian gây bệnh ngay từ sớm và áp dụng biện pháp tổng hợp.

Biện pháp canh tác

• Chọn giống cà chua ít nhiễm xoăn lá do virus như Savior, Lahay 286, Kim Cương 68, Anna F1, Perfect 89, HT168…
• Sử dụng cây khỏe, không bị dập nát, rễ trắng, ngọn phát triển tốt, cây hoàn toàn sạch sâu, bệnh.
• Để loại trừ mầm bệnh (đặc biệt là TMV) trên vỏ hạt. Ngâm hạt trong dung dịch Trisodium Phosphate (Na₃PO₄) 10% trong khoảng 30 phút, sau đó rửa kỹ bằng nước sạch nhiều lần trước khi ủ.
• Cày ải, phơi đất 7-10 ngày. Bón vôi để cải tạo pH và sát khuẩn đất. Kết hợp bón lót và có thể dùng thuốc phòng trừ tuyến trùng, thuốc phòng trừ nấm để xử lý các loại dịch hại trong đất.
• Luân canh với cây lúa nước hoặc các cây trồng khác họ (bắp, dưa leo…) để cắt đứt vòng đời của sâu bệnh hại. Không trồng cà chua hoặc các cây họ cà (ớt, khoai tây) liên tục trên cùng một mảnh đất.
• Tăng cường Kali, Canxi và Silic để giúp thành tế bào cây cứng cáp, lá dày, khiến bọ phấn khó chích hút hơn.

Xem thêm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Trồng Cà Chua Cho Năng Suất Cao

Biện pháp hóa học

Hiện nay, chưa có thuốc đặc trị bệnh xoăn lá cà chua (khảm lá, xoăn vàng lá). Mục tiêu chính của biện pháp hóa học là tiêu diệt bọ phấn trắng và rệp, ngăn chặn sự lây lan của virus. 

Hoạt chất hiệu quả:

• Nhóm tác động thần kinh: Pymetrozine, Dinotefuran, Acetamiprid (Kiếm Nhật), Sulfoxaflor.
• Nhóm điều hòa sinh trưởng côn trùng: Spirotetramat.
• Nhóm tác động cơ bắp: Cyantraniliprole.

Đối với trường hợp cây trồng đã nhiễm bệnh:

• Nhổ bỏ và tiêu hủy ngay lập tức những cây bị bệnh để tránh lây lan. Rắc vôi để khử trùng.
• Sau khi nhổ bỏ cây bệnh, có thể phun các hoạt chất như Ningnanmycin (Kháng sinh thực vật) hoặc các chất tăng cường sức đề kháng khác cho các cây còn lại trong vườn để giúp cây khỏe hơn, hạn chế sự nhân lên của virus nếu chúng mới bị nhiễm.

Kết luận

Bệnh xoăn vàng lá cà chua do virus là một bệnh không thể chữa trị khi cây đã nhiễm. Do đó, thành công trong việc trồng cà chua nằm ở chiến lược phòng bệnh tổng hợp, trong đó ưu tiên hàng đầu là sử dụng giống kháng bệnh và kiểm soát triệt để véc-tơ truyền bệnh là bọ phấn trắng ngay từ giai đoạn vườn ươm cho đến suốt vụ trồng.

Nếu bà con còn bất cứ thắc mắc gì về quy trình phòng trừ bệnh xoăn vàng lá cà chua, có thể liên hệ với Vietnam Light qua các phương thức sau:

• Hotline/Zalo tư vấn kỹ thuật:  032 515 9339
• Fanpage cập nhật thông tin: Nông Nghiệp Bền Vững
• Gmail: vietnamlight.vnl@gmail.com

Chúc bà con thành công!