Quy trình phòng và xử lý bệnh héo xanh khoai tây

Bệnh héo xanh khoai tây hay còn gọi là bệnh héo rũ vi khuẩn luôn là nỗi lo của nhiều bà con nông dân. Bệnh này diễn biến cực nhanh, có thể mất trắng từ 30-70% năng suất nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Bài viết dưới đây của Vietnam Light sẽ cung cấp kiến thức từ nguyên nhân, cách nhận biết sớm đến quy trình phòng và xử lý bệnh hiệu quả nhất.

Nguyên nhân gây bệnh héo xanh khoai tây

Bệnh chết héo xanh do loài vi khuẩn Pseudomonas solanacearum gây ra. Vi khuẩn xâm nhiễm vào rễ, gốc thân, thân và cuống lá qua vết thương xây xát (cuốc xới, côn trùng cắn phá hoặc tuyến trùng rễ). Sau khi xâm nhập, chúng sinh sản trong mạch dẫn, tiết ra dịch nhầy làm tắc nghẽn sự vận chuyển nước và dinh dưỡng khiến cây khoai tây bị héo.

Do pH đất thấp (cây không hút được nhiều dinh dưỡng, đề kháng của cây bị yếu, tạo điều kiện cho vi khuẩn có hại phát triển). Bệnh phát triển mạnh ở nhiệt độ 25-35°C và độ ẩm đất cao (mưa nhiều hoặc tưới rãnh bị ngập úng).

Triệu chứng nhận biết bệnh héo xanh

Khác với các bệnh héo do nấm (thường vàng lá rồi mới héo), bệnh héo xanh khoai tây cây héo đột ngột nhưng lá vẫn xanh, có thể héo từng cành hoặc toàn cây.

• Khi cây còn non, chúng ta thấy toàn bộ lá héo rũ nhanh chóng đột ngột, lá tái xanh và cây khô chết dần.
• Trên cây trưởng thành lúc đầu thấy 1-2 cành (nhánh) có lá bị héo rũ, sau một vài ngày toàn thân cây héo xanh.
• Lá cây bị bệnh có thể hồi phục một vài ngày vào buổi sớm và ban đêm khi sương xuống độ ẩm không khí cao.
• Đoạn thân, cành bị bệnh thường sùi nốt nhỏ xung quanh. Nếu cắt đôi thân, cành cây bị bệnh nhìn rõ thấy bó mạch hoá nâu chứa dịch nhờn màu trắng đục.
• Khi bệnh nặng, vi khuẩn xâm nhập xuống củ làm củ bị thối ướt, ấn vào có dịch nhầy trắng chảy ra, mùi rất hôi.

Cách phòng bệnh héo xanh khoai tây hiệu quả

Kỹ thuật canh tác

• Không trồng liên tiếp nhiều vụ liền nhau (thay đổi cây trồng giữa các vụ hoặc xen canh để hạn chế bệnh). Nên luân canh với cây lúa nước hoặc ngô (bắp) để cắt đứt nguồn bệnh.
• Xử lý, phơi ải đất kỹ trước khi trồng (nếu đất dễ bị ngập úng thì làm luống cao để thoát nước tốt khi mưa hoặc tưới nhiều). Tránh rễ bị ngập nước lâu tạo điều kiện cho vi khuẩn dễ xâm nhập.
• Bón vôi bột để nâng cao độ pH, khử trùng đất trước khi xuống giống.
• Tiêu hủy tàn dư bệnh cây từ vụ trước.
• Đảm bảo nguồn nước tưới không bị nhiễm bệnh.

Chọn giống và dinh dưỡng

• Chọn giống cây sạch bệnh, giống kháng bệnh héo xanh để trồng.
• Bón phân cân đối, đầy đủ, ưu tiên bón phân hữu cơ hoai mục nâng cao hàm lượng hữu cơ trong đất, tăng cường sức đề kháng cho cây.
• Vệ sinh bằng nước xà phòng đặc mỗi khi xử lý cây, đất (cắt củ khoai tây giống) đề phòng nguồn bệnh lây lan từ cây giống bị bệnh sang cây khác qua dụng cụ làm vườn.

Sử dụng chế phẩm phòng ngừa bệnh héo xanh khoai tây

• Khi trồng sử dụng các sản phẩm có chứa nấm đối kháng như Trichoderma spp., Chaetomium spp, Bacillus subtilis, Pseudomonas fluorescens,… khắc tinh của vi khuẩn héo xanh. Chúng tiết ra các enzyme và hoạt chất kháng khuẩn để phá vỡ tế bào của vi khuẩn gây bệnh.
• Giai đoạn cây con bà con có thể sử dụng các dòng sản phẩm phân bón humic tưới trực tiếp vào gốc cây khi cây đã mọc mầm và bắt đầu ra lá thật. Phân bón Humic Japan giúp:
  • Vết thương ở rễ (do quá trình mọc) mau lành.
  • Kích thích bộ rễ ăn sâu, bung mạnh để hút dinh dưỡng nuôi thân lá.
• Hiện nay chưa có thuốc đặc trị để cứu sống cây khoai tây đã bị nhiễm vi khuẩn héo xanh hoàn toàn. Chính vì vậy, bà con nên ưu tiên phòng bệnh từ sớm.
• Sử dụng combo Samurai gồm (Metalaxyl Nhật + Kháng sinh thực vật + Phytop Nhật) pha 300l nước. Bộ này bà con cho phun nhẹ phần gốc. Nếu trên nền vườn đã bị héo xanh vụ trước thì phải cho phun sớm khi cây mới lên. Combo Samurai phòng luôn cả nấm khuẩn gây bệnh chết cây con luôn.

Quy trình xử lý và điều trị khi vườn đã bị héo xanh

Mục tiêu của việc xử lý là khoanh vùng và ngăn chặn lây lan.

Bước 1: Tiêu hủy nguồn bệnh

• Ngay khi thấy cây có biểu hiện héo xanh, cần nhổ bỏ ngay lập tức cả cây và củ, đất quanh gốc.
• Đem cây bệnh đi tiêu hủy (đốt hoặc chôn xa nguồn nước), rắc vôi bột vào hố chôn. Tuyệt đối không vứt cây bệnh bừa bãi tại ruộng hoặc xuống mương nước tưới.
• Tại vị trí hốc cây vừa nhổ, rắc vôi bột hoặc tưới dung dịch sát khuẩn để diệt vi khuẩn trong đất.

Bước 2: Điều chỉnh chế độ chăm sóc

• Dừng ngay việc cung cấp đạm hay phân bón lá lúc này vì sẽ làm vi khuẩn phát triển nhanh hơn.
• Không tưới tràn, tưới rãnh để tránh vi khuẩn theo dòng nước lây sang cây khỏe. Chỉ tưới cục bộ vào gốc những cây chưa bị bệnh.

Bước 3: Phun thuốc ngăn chặn lây lan

• Sử dụng các loại thuốc kháng khuẩn hoặc chế phẩm sinh học để phun/tưới cho các cây khỏe xung quanh vùng bị bệnh.
• Theo kinh nghiệm thực tế, bà con có thể sử dụng bộ chế phẩm Samurai (hoặc các hoạt chất như Kasugamycin, Copper, Streptomycin sulfate) đổ gốc hoặc phun 2 lần, cách nhau 3-5 ngày để tạo hàng rào bảo vệ.

Bước 4: Phục hồi vườn sau dịch

• Khi vườn đã đứng bệnh (không còn cây chết thêm), tiến hành bổ sung dinh dưỡng để phục hồi.
• Ưu tiên sử dụng dinh dưỡng hữu cơ, phân bón lá trung vi lượng giúp cây cứng cáp. Tránh lạm dụng phân hóa học trong giai đoạn nhạy cảm này.

Kết luận 

Héo xanh khoai tây là bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu bà con tuân thủ quy trình: Giống sạch – Đất sạch – Luân canh – Thăm đồng thường xuyên. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bà con bảo vệ ruộng khoai tây của mình và đạt năng suất cao.

Liên hệ với Vietnam Light để được tư vấn cụ thể và chi tiết qua các phương thức sau:

• Hotline/Zalo tư vấn kỹ thuật:  032 515 9339
• Fanpage cập nhật thông tin: Nông Nghiệp Bền Vững
• Gmail: vietnamlight.vnl@gmail.com