Thuốc Trừ Sâu Sinh Học Là Gì? Phân Loại Và Cách Sử Dụng Hiệu Quả

Hiện nay, việc lạm dụng các loại thuốc trừ sâu hóa học vào canh tác, trồng trọt ảnh hưởng vô cùng nghiêm trọng đối với đất trồng, nguồn nước ngầm và các vi sinh vật có lợi cho đất. Không những vậy, dùng nhiều thuốc hóa học dẫn đến sâu kháng thuốc và phá hoại nhiều hơn. Trước những lo ngại này, thuốc trừ sâu sinh học được cho là giải pháp hiệu quả để dần thay thế và giảm thiểu việc sử dụng thuốc trừ sâu hóa học.

Thuốc trừ sâu sinh học là gì?

Các thuốc trừ sâu sinh học chủ yếu gồm các hoạt chất nguồn gốc tự nhiên như vi sinh vật (chủng vi khuẩn, nấm, virus có khả năng ký sinh, tiêu diệt sâu hại), chất do vi sinh vật tiết ra (kháng sinh), các chất trong cây cỏ (chất độc hoặc tinh dầu),…

Ngoài ra, công nghệ sinh học tiên tiến còn cho phép tạo ra các giống cây trồng biến đổi gen có khả năng tự sản xuất ra chất trừ sâu ngay trong mô của chúng (ví dụ: giống ngô biến đổi gen tạo ra protein độc tố của vi khuẩn Bacillus thuringiensis – Bt).

Ưu và nhược điểm của thuốc trừ sâu sinh học

Ưu điểm

• Ít gây hại đến môi trường, không ảnh hưởng đến sức khỏe tiêu dùng, phù hợp với các trang trại trồng rau hữu cơ, an toàn.
• Gần như không để lại dư lượng độc trên nông sản và có thời gian cách ly ngắn nên thích hợp cho các cây như rau ăn lá, chè,…
• Có tính chọn lọc cao, không ảnh hưởng đến thiên địch.
• Ít kháng thuốc

Nhược điểm

• Phổ tác động hẹp, mỗi loại thuốc thường chỉ đặc trị cho một hoặc một vài loại sâu bệnh nhất định.
• Chỉ phù hợp khi mật số sâu bệnh gây hại chưa cao
• Tác dụng chậm
• Thời gian bảo quản ngắn hơn, dễ nhạy cảm với điều kiện môi trường

Phân loại thuốc trừ sâu sinh học phổ biến hiện nay

Thuốc trừ sâu vi sinh

Thuốc trừ sâu vi sinh chứa thành phần hoạt tính là vi sinh vật (vi khuẩn, nấm, virus, động vật nguyên sinh hoặc tảo), có thể kiểm soát nhiều dịch hại, dù mỗi thành phần hoạt tính đặc thù cho dịch hại mục tiêu.

• Thuốc trừ sâu vi sinh được sử dụng phổ biến nhất là thuốc chiết xuất từ chủng khuẩn Bacillus thuringiensis (Bt) có thể kiểm soát một số loại côn trùng trong cải bắp, khoai tây và các cây trồng khác. Bt sản sinh protein gây hại cho côn trùng.
• Thuốc trừ sâu có chứa hoạt chất sinh học Abamectin có nguồn gốc từ vi khuẩn đất Streptomyces avermitilis, hiệu quả cao trong việc trị bọ trĩ, nhện đỏ và sâu vẽ bùa.

Thuốc trừ sâu thảo mộc

Thuốc trừ sâu thảo mộc là thuốc sử dụng các chất độc sẵn có trong cây cỏ tự nhiên để phòng trừ hoặc hạn chế tác hại của dịch hại. Cơ chế tác động của chúng là gây hại qua đường tiêu hóa, tấn công hệ thần kinh, khiến côn trùng ngán ăn, xua đuổi hoặc ức chế khả năng sinh sản của côn trùng.

• Thuốc trừ sâu chiết xuất từ cây Neem ngăn sâu lột xác, gây biếng ăn, vừa làm giảm khả năng đẻ trứng của côn trùng trưởng thành.
• Thuốc trừ sâu chiết xuất từ hoa cúc là chất độc thần kinh tự nhiên, có tác dụng diệt côn trùng nhanh.

Thuốc trừ sâu hóa sinh

Đây là các chất tự nhiên nhưng không phải vi sinh vật sống. Chúng kiểm soát dịch hại bằng cách can thiệp vào các quy trình sinh học của chúng. Thành phần bao gồm các chất như tinh dầu chiết xuất từ thực vật, axit béo, hoặc pheromone (chất dẫn dụ).

Các loại thuốc trừ sâu hóa sinh không trực tiếp giết chết dịch hại gây rối loạn sinh trưởng, sinh sản hoặc dùng để bẫy dụ.

• Pheromone (chất dẫn dụ giới tính): Dùng để thu hút côn trùng đực vào bẫy, làm gián đoạn quá trình giao phối.
• Chất điều hòa sinh trưởng (IGR): Ngăn cản côn trùng lột xác và phát triển bình thường.

Hướng dẫn cách phun thuốc trừ sâu sinh học

Các sản phẩm có nhiều dạng khác nhau như bột (WP), hạt (WDG), huyền phù (SC)… Tùy vào dạng bào chế mà áp dụng phương pháp phù hợp như phun qua lá, trộn vào đất, xử lý hạt giống hoặc đưa vào hệ thống tưới.

• Bà con nên phun thuốc trừ sâu giai đoạn sâu non có sức đề kháng yếu nhất, phun thuốc lúc này sẽ cho hiệu quả diệt trừ cao nhất.
• Tránh kết hợp thuốc trừ sâu sinh học với các loại thuốc hóa học hoặc phân bón khác nếu không có hướng dẫn từ nhà sản xuất, vì có thể gây ra phản ứng làm mất tác dụng của thuốc.
• Phun thuốc vào lúc chiều mát hoặc sáng sớm. Tránh phun lúc trời nắng gắt vì tia UV sẽ làm giảm hoạt lực của vi sinh vật và thuốc thảo mộc.
• Phun đều cả mặt trên và mặt dưới của lá, nơi sâu bệnh và trứng thường ẩn náu. Phun ướt đẫm toàn bộ cây.

Kết luận

Mặc dù thuốc trừ sâu sinh học có một vài nhược điểm như tác dụng chậm, nhưng những lợi ích vượt trội về tính an toàn cho sức khỏe, thân thiện với môi trường và hiệu quả bền vững là không thể phủ nhận. Việc hiểu rõ và áp dụng đúng cách các chế phẩm sinh học chính là chìa khóa cho một nền nông nghiệp xanh, sạch và phát triển lâu dài.

Nếu bà con có những thắc mắc trong quá trình trồng trọt hoặc góp ý muốn gửi đến Việt Nam Light, hãy liên hệ với chúng tôi qua các phương thức dưới đây:

• Hotline: 032 515 9339
• Fanpage: Nông Nghiệp Bền Vững
• Gmail: vietnamlight.vnl@gmail.com

Chúc bà con thật nhiều sức khỏe và có một vụ mùa bội thu!