Quy Trình Phòng Trừ Tuyến Trùng Gây Hại Trên Cây Trồng

Cây trồng trong vườn bỗng dưng bị còi cọc, vàng lá, thối rễ dù vẫn được chăm bón đầy đủ? Một trong những nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng này chính là tuyến trùng. Đây là một trong những đối tượng dịch hại khó nhận biết và khó xử lý nhất, gây thiệt hại kinh tế cho bà con nhà vườn.

Bài viết này của Vietnam Light cung cấp một quy trình toàn diện giúp bà con nhận biết chính xác và phòng trừ tuyến trùng gây hại trên cây trồng hiệu quả.

Dấu hiệu nhận biết tuyến trùng gây hại trên cây trồng

Để phòng trừ một cách hiệu quả nhất, đầu tiên bà con cần hiểu rõ về đối tượng gây hại này và dấu hiệu nhận biết sớm.

Tại sao tuyến trùng khó trị?

• Tuyến trùng là 1 loại động vật không xương sống, thuộc ngành giun tròn chỉ quan sát được dưới kính hiển vi với kích thước từ 0,25 mm-3mm có dạng hình trụ, thuôn nhọn về phía đầu và đuôi. Đối với cây trồng tuyến trùng ăn các bộ phận của cây được gọi là tuyến trùng ăn thực vật (PPN).
• Tuyến trùng gây hại bằng cách đâm thủng và giết chết các tế bào rễ nhờ các cấu trúc giống như kim ở phần đầu, điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến bộ rễ, suy giảm chức năng hút nước và hút dinh dưỡng nuôi cây. Chúng sống trong đất và bên trong rễ cây nên việc phun thuốc phòng trị tuyến trùng chỉ trên bề mặt lá là hoàn toàn không có tác dụng. Bà con nên chọn các loại thuốc đặc trị có khả năng thấm sâu vào đất và lưu dẫn mạnh.
• Trứng tuyến trùng có lớp vỏ dày, rất cứng, có thể tồn tại trong đất một thời gian dài, chịu được các điều kiện thời tiết khắc nghiệt (khô hạn, giá lạnh). Khi gặp điều kiện thuận lợi, trứng sẽ nở và tiếp tục gây hại. Điều này lý giải tại sao sau khi xử lý thuốc một thời gian, bệnh vẫn có thể tái phát.
• Tốc độ sinh sản nhanh. Một con tuyến trùng cái có thể đẻ hàng trăm trứng và vòng đời của chúng khá ngắn (chỉ vài tuần). Điều này khiến cho quần thể của chúng bùng phát rất nhanh.

Biểu hiện gây hại

Vì tuyến trùng thường tấn công từ phía bộ rễ nên các triệu chứng xuất hiện thường dễ bị nhầm lẫn với thiếu dinh dưỡng hoặc nấm khác. Bà con cần kết hợp quan sát cả trên lá và dưới rễ

• Trên rễ: Khi đào kiểm tra rễ sẽ thấy rễ yếu xuất hiện các nốt u sưng hay nứt rãnh, nổi ghẻ hoặc biến dạng, thối đen.
• Trên lá: Lá vàng, Cây còi cọc, chậm lớn, kích thước lá nhỏ vàng vọt nghiêm trọng hơn là chết cây. Tuy nhiên biểu hiện trên lá thôi là chưa đủ bà con cần kết hợp kiểm tra rễ cho chính xác.

Điều kiện sinh trưởng

Tuyến trùng thường phát triển mạnh trong các điều kiện sau:

• Độ ẩm đất ảnh hưởng đến tốc độ di chuyển cũng như phát triển của tuyến trùng, độ ẩm tương đối của đất thích hợp cho tuyến trùng là 40-70%. Đất quá khô hoặc đất quá ẩm sẽ ức chế hoạt động của chúng.
• Nhìn chung hầu hết các loại tuyến trùng gây hại và phát triển mạnh ở đất cát pha và đất thịt pha cát vì cấu trúc đất tơi xốp giúp chúng dễ dàng di chuyển.

Quy trình phòng trừ tuyến trùng gây hại trên cây trồng hiệu quả

Với đặc điểm kích thước nhỏ, tồn lưu trong đất lâu và gây hại trong mô của rễ khi biển hiện bệnh ra thì đã ở giai đoạn nặng, rất khó phát hiện sớm, biện pháp tối ưu là phòng ngừa sẽ hiệu quả cao hơn so với việc cố gắng xử lý sau khi đã biểu hiện nặng.

Tuyến trùng thường lây lan từ nguồn đất bổ sung, nước tưới và giống cây trồng đã bị nhiễm. Để phòng ngừa, điều trị tốt tuyến trùng gây hại cần phối hợp tốt các biện pháp sau:

Biện pháp cơ học

• Kiểm tra nguồn đất bổ sung, đảm bảo nguồn đất không bị nhiễm tuyến trùng.
• Nguồn nước tưới đảm bảo không chảy từ nguồn nhiễm bệnh xung quanh. Cần đánh rãnh thoát nước trong vườn, đảm bảo thoát nước tốt sau khi mưa, tránh tình trạng nước chảy tràn khi mưa sẽ làm lây lan mầm bệnh.
• Cần chọn lọc giống kỹ hạn chế lây lan nhiễm tuyến trùng từ giống cây.
• Đối với mẫu bệnh tại vườn, sau khi xử lý cây nhiễm bệnh thì cần được mang đi đốt bỏ. Không nên vứt cây bệnh, rễ cây mang mầm bệnh vào nguồn nước tưới.
• Cần khử trùng, vệ sinh sạch dụng cụ làm vườn trước khi sử dụng để tránh lây nhiễm.

Biện pháp sinh học

Tăng cường hệ vi sinh vật đối kháng trong đất là cách kiểm soát tuyến trùng lâu dài, thân thiện với môi trường, tuy nhiên giải pháp này chỉ phù hợp cho cây giai đoạn phòng bệnh.

• Sử dụng nấm đối kháng: Bổ sung các loại nấm như Trichoderma spp., Paecilomyces lilacinus. Các loại nấm này có khả năng ký sinh, tiêu diệt trứng và tuyến trùng trưởng thành.
• Bón phân hữu cơ hoai mục: Phân bón hữu cơ giúp cải tạo đất, tăng độ phì nhiêu và tạo môi trường cho các vi sinh vật có lợi phát triển, ức chế tuyến trùng.
• Luân canh cây trồng: Luân canh các loại cây có khả năng tiết ra các chất ức chế tuyến trùng như cúc vạn thọ, các loại cây họ đậu, mù tạt,…

Biện pháp hóa học

Khi mật độ tuyến trùng quá cao và gây hại nặng, việc sử dụng các loại thuốc đặc trị tuyến trùng hóa học là giải pháp cần thiết để tránh bùng phát lây lan gây hại cho các cây trong vườn.

Cần thường xuyên theo dõi để xử lý kịp thời ngay khi trong vườn xuất hiện 1 vài cây có triệu chứng gây hại của tuyến trùng (cây vàng lá và kém phát triển, xuất hiện triệu chứng u sưng rễ thì sử dụng 1 chai M30 480ml + 1chai Metalaxyl Nhật 240ml pha cho 200lít nước cho đi kèm hệ thống tưới hoặc tưới vào gốc, đánh 2 lần cách nhau 3-5 ngày.

• Cây công nghiệp: Sau khi trị bệnh, duy trì phòng ngừa định kỳ 3 tháng/lần (dùng 1 chai M30 cho 200 lít nước).
• Cây ngắn ngày: Sau khi cây hết bệnh, duy trì phòng ngừa định kỳ 1 tháng/lần.

Đối với dòng hoạt chất của M30 thì thời gian hấp thu và lưu dẫn hoàn toàn vào trong cây là 30 phút sau đổ gốc.

Phục hồi cây sau xử lý tuyến trùng

Tuyến trùng tấn công làm bộ rễ của cây bị tổn thương nặng nề. Việc phục hồi cây là bước không thể thiếu để cây nhanh chóng lấy lại sức.

• Kích thích ra rễ mới: Sau khi xử lý hóa học khoảng 7 ngày, tiến hành tưới gốc bằng sản phẩm Root K9 để kích thích rễ tơ, tái tạo lại bộ rễ khỏe mạnh.
• Bổ sung dinh dưỡng qua lá: Sử dụng phân bón lá amino acid Gấu Nga để cung cấp dinh dưỡng tức thời, giúp cây phục hồi nhanh trong giai đoạn rễ chưa hấp thụ được dinh dưỡng từ đất.
• Dưỡng cây, dưỡng rễ: Sau 7 ngày, khi cây đã nhú rễ tơ, không nên bón phân NPK ngay lập tức vì dễ gây xót rễ. Thay vào đó, tưới gốc bằng phân hữu cơ dạng nước như can phân bón lá Gấu Nga 10 lít để cung cấp dinh dưỡng dễ tiêu, giúp bộ rễ phát triển ổn định.

Kết Luận

Tuyến trùng là một trong những đối tượng dịch hại thầm lặng nhưng cực kỳ nguy hiểm, có khả năng gây thiệt hại nghiêm trọng cho cây trồng nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Nắm rõ được các quy trình phòng trừ tuyến trùng gây hại trên cây trồng không chỉ giúp tiêu diệt tuyến trùng hiệu quả mà còn giúp cây nhanh chóng hồi sức, tiếp tục sinh trưởng và cho ra năng suất cao.

Hãy chủ động phòng ngừa, thường xuyên theo dõi vườn cây và áp dụng đúng quy trình để tuyến trùng không còn là nỗi lo của bà con nhà vườn.