Phòng Trừ Sâu Bệnh Hại Trên Cây Bưởi

Cây bưởi là loại cây ăn quả phổ biến, đem lại giá trị kinh tế cao cho nông dân, tuy nhiên, để có một vụ mùa bội thu, bà con phải đối mặt với không ít thách thức từ sâu bệnh hại. Việc nhận biết sớm và có biện pháp quản lý kịp thời sẽ giúp vườn bưởi của bà con khỏe mạnh, cho năng suất và chất lượng quả tốt nhất.

Bài viết này của Vietnam Light sẽ tổng hợp chi tiết các sâu bệnh hại trên cây bưởi phổ biến và nguy hiểm nhất, cùng các biện pháp phòng trừ hiệu quả đã được kiểm chứng thực tế.

Sâu vẽ bùa

Sâu vẽ bùa là một trong những loại sâu hại phổ biến nhất, chúng tấn công chủ yếu vào giai đoạn cây ra lá non, đọt non, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh trưởng của cây.

Đặc điểm gây hại

• Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là những đường hầm màu trắng bạc, ngoằn ngoèo, sâu ăn lớp tế bào nhu mô diệp lục, để lại lớp biểu bì trắng bạc.
• Lá bưởi bị uốn cong, quăn queo và biến dạng, giảm quang hợp dẫn đến khô và rụng, ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây, nhất là cây con mới trồng.
• Những vết thương do sâu vẽ bùa tấn công trên bề mặt lá hoặc chồi sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển mạng, gây ra bệnh loét cho cây bưởi.

Sâu vẽ bùa gây hại quanh năm đặc biệt là giai đoạn cây ra chồi, lá non, thường là vào đầu mùa mưa hoặc sau khi bón phân, tưới nước.

Biện pháp quản lý

• Theo dõi các đợt chồi xuất hiện trên vườn. Tỉa cành bón phân hợp lý cho cây ra chồi tập trung.
• Khi chồi non vừa nhú dài khoảng 3-4cm, có thể phun dầu khoáng (nồng độ 0.25-0.5%) để xua đuổi và ngăn cản sâu trưởng thành đẻ trứng.
• Bà con có thể phun thuốc sớm khi vừa có triệu chứng gây hại đầu tiên trên lá (10%) bằng các loại thuốc sâu dạng nhũ dầu có tính thấm sâu. Khi mật số sâu quá cao (25% lá non hoặc chồi non bị nhiễm), bà con nên sử dụng thuốc BVTV để phòng trừ, phun ngừa khi chồi non dài 3-4cm. Bà con có thể luân phiên sử dụng Gunner 64EC (Emamectin sinh học) hoặc Kiếm Nhật (Acetamiprid 25% + Imidacloprid 8%) để tăng hiệu quả và tránh kháng thuốc. Phun lại lần 2 sau 7-10 ngày nếu cần.

Rầy chổng cánh

Rầy chổng cánh không chỉ gây hại trực tiếp mà còn là tác nhân chính truyền bệnh vàng lá gân xanh trên cây có múi như bưởi.

Đặc điểm gây hại

• Cả rầy non và rầy trưởng thành đều tập trung ở các bộ phận non của cây (chồi, lá, quả non) để chích hút nhựa. Điều này làm chồi non khô héo, lá bị vàng và quăn queo.
• Rầy chổng cánh là môi giới truyền bệnh vàng lá gân xanh trên cây bưởi. Rầy chích hút cây bệnh và truyền vi khuẩn sang cây khỏe mạnh qua tuyến nước bọt.

Biện pháp quản lý

• Nếu bà con trồng cây giống thì phải trồng trong nhà lưới 2 cửa và có chế độ ra vào nghiêm ngặt để tránh lây lan rầy chổng cánh vào nhà lưới.
• Bà con nên trồng cây chắn gió xung quanh vườn (cây muồng hoa vàng) để hạn chế sự tái xâm nhiễm của rầy chổng cánh từ nơi khác.
• Không nên trồng các loại cây như nguyệt quới, cần thăng, kim quýt gần vườn bưởi, đặc biệt là những vườn ươm giống.
• Trước khi chặt bỏ cây bệnh, phải phun thuốc diệt rầy, không cho chúng bay sang những cây khác.
• Cắt tỉa cành, điều khiển các đợt ra đọt, lá non một cách tập trung để dễ theo dõi, phát hiện và phun thuốc trừ rầy kịp thời.
• Sử dụng bẫy dính màu vàng để theo dõi mật độ rầy trong các đợt ra đọt non (treo 1 bẫy cho mỗi 5 cây/hàng).
• Phun thuốc sâu khi mật số rầy có thể tăng cao, sử dụng Siêu Diệt Sạch (Lambda cyhalothrin + Thiamethoxam) kết hợp với Kiếm Nhật (Acetamiprid + Imidacloprid) pha 200l nước để tăng hiệu quả diệt trừ cả rầy non và rầy trưởng thành.

Bệnh vàng lá gân xanh

Bệnh vàng lá gân xanh hay còn gọi là bệnh vàng đốm lá, vàng lá chết nhanh, vàng lá Greening, vàng bạc hay bệnh bạc lá…

Tác nhân

Bệnh do vi khuẩn Candidatus Liberobacter asiaticus gây ra vi khuẩn này sống trong mạch dẫn của cây bưởi. Hiện nay bệnh chưa có thuốc đặc trị, bà con nên sử dụng biện pháp canh tác cũng như phun các hoạt chất phòng trừ rầy chổng cánh để tránh cây suy tàn và gây chết hàng loạt. 

Điều kiện phát sinh phát triển

• Bệnh vàng lá gân xanh phát triển quanh năm, nhất là giai đoạn cây ra lá non. Có 3 con đường lan truyền như:
  • Do rầy chổng cánh lan truyền qua tuyến nước bọt
  • Qua cây giống nhiễm bệnh
  • Qua các dụng cụ chiết ghép cành, cắt tỉa cành trên những cây nhiễm bệnh

Triệu chứng

• Trên cây: Cây sinh trưởng còi cọc, cành có thể bị chết khô, cuối cùng là chết cả cây.
• Trên lá: Biểu hiện phổ biến là phiến lá vàng nhưng gân lá vẫn còn xanh. Vết vàng loang lổ, không đối xứng. Lá về sau nhỏ lại, mọc thẳng đứng, có hình dạng như “tai thỏ”.
• Trên trái và hạt: Trái nhỏ, méo mó, không phát triển. Trái ở những cây bị bệnh thường nhỏ nhạt màu, múi sượng, chẻ dọc trái thấy phần trung trụ bị vặn vẹo, vỏ dày, hạt bị thui hoặc lép.

Biện pháp quản lý

• Chọn cây sạch bệnh được nhân giống nhà lưới hai cửa và được chứng nhận. Lý do Vietnam Light đưa ra đã được giải thích ở phần rầy chổng cánh.
• Kỹ thuật canh tác hợp lý, bón phân cân đối, xen canh, quản lý nước, chăm sóc cỏ dại, thời điểm và cách thu hoạch thích hợp.
• Tỉa cành để các đợt đọt non ra tập trung để phun thuốc phòng trừ rầy chổng cánh, tỉa cành bệnh, đốn bỏ cây bệnh. Khử trùng dụng cụ khi cắt tỉa.
• Bảo vệ và phát triển thiên địch có lợi để làm giảm rầy chổng cánh. Có thể trồng ổi để xua đuổi rầy chổng cánh.
• Dùng thuốc diệt rầy chổng cánh. Để tránh lờn thuốc, cần luân phiên các loại thuốc, chú ý giai đoạn cây ra đọt non.
• Bón phân cân đối NPK, bổ sung trung vi lượng, đặc biệt là Kẽm (Zn) và Mangan (Mn) để giúp cây khỏe mạnh, tăng khả năng chống chịu.

Bệnh Tristeza

Tác nhân

Do virus Tristeza gây ra, làm tắc nghẽn mạch dẫn nhựa của cây, khiến cây dần suy kiệt và chết.

Điều kiện phát sinh phát triển

• Do côn trùng lây lan truyền bệnh là rầy mềm
• Lan truyền qua ghép, chiết cây giống,…
• Lây lan qua dụng cụ làm vườn ghép chiết, kéo cắt tỉa,…

Triệu chứng

• Cây bị nhiễm bệnh thường lùn, còi cọc, phát triển kém.
• Lá hơi vàng, gân lá có thể bị trong suốt (gân trong), sưng lên hoặc cong queo.
• Trên cành và thân già có thể xuất hiện các vết lõm, rãnh, làm cây yếu và dễ gãy.

Biện pháp quản lý

Tương tự bệnh vàng lá gân xanh, bệnh Tristeza do virus cũng không có thuốc đặc trị. Biện pháp chủ yếu là phòng ngừa:

• Luôn chọn mua cây giống có nguồn gốc rõ ràng, được chứng nhận sạch bệnh.
• Kiểm dịch nghiêm ngặt các nguồn giống nhập 
• Thường xuyên kiểm tra vườn để phát hiện và phun thuốc trừ rầy mềm, đặc biệt là khi cây ra đọt non.
• Sử dụng gốc ghép chống chịu
• Khử trùng dụng cụ khi cắt tỉa cành, ghép chiết cây
• Loại bỏ những cây bị bệnh để tiêu hủy và tránh lây lan
• Bà con có thể sử dụng các loại thuốc có hoạt chất như Imidacloprid, Thiamethoxam, Cypermethrin, Abamectin… để phun trừ rầy mềm. Nên luân phiên các hoạt chất để tránh rầy kháng thuốc.

Kết luận

Bảo vệ cây bưởi khỏi sâu bệnh hại là một quá trình đòi hỏi sự quan tâm và áp dụng đồng bộ nhiều biện pháp. Bằng việc chọn giống tốt, canh tác hợp lý, thường xuyên thăm vườn và quản lý tốt các đối tượng trung gian truyền bệnh, bà con hoàn toàn có thể xây dựng một vườn bưởi khỏe mạnh, cho năng suất cao và bền vững.

Để được tư vấn kỹ thuật chi tiết hơn hoặc tìm hiểu về các giải pháp, sản phẩm đặc trị sâu bệnh hại trên cây bưởi, bà con vui lòng liên hệ với chúng tôi qua Hotline 0325 159 339 để được hỗ trợ nhanh nhất!