Nguyên nhân và cách khắc phục sầu riêng bị sượng cơm, cháy múi

Sầu riêng bị sượng cơm, cháy múi là nỗi lo lắng của rất nhiều nhà vườn, nhất là giai đoạn trái bắt đầu vô cơm đến gần thu hoạch. Chỉ cần sai lệch một chút trong quá trình quản lý nước, dinh dưỡng hoặc để cây đi đọt mạnh cũng khiến chất lượng cơm giảm rõ rệt. 

Trong bài viết này, Vietnam Light sẽ cùng bà con nhận diện dấu hiệu, xác định chính xác nguyên nhân và áp dụng các biện pháp hạn chế sượng cơm, sượng nước, cháy múi một cách hiệu quả hơn.

Sầu riêng bị sượng là gì?

Sầu riêng bị sượng không chỉ là trái chưa chín, mà còn là rối loạn sinh lý trong quá trình phát triển cơm trái.

Sầu riêng bị sượng là tình trạng phần cơm không đạt độ mềm, dẻo, béo và màu sắc đặc trưng. Múi có thể bị cứng, nhạt màu, nhão nước, cháy nâu hoặc chín không đồng đều. Khi sầu riêng bị sượng, trái thường mất mùi thơm, vị nhạt, khó bán đúng giá và dễ bị thương lái đánh giá thấp.

Tùy giống, biểu hiện sầu riêng bị sượng có thể khác nhau. Giống Monthong thường gặp cơm cứng, màu cơm không đều hoặc cơm bị nhão. Giống Ri6 dễ gặp tình trạng cháy múi, múi chuyển nâu, khô hoặc biến dạng. Một số giống hạt lép có thể bị nhão cơm, mềm cơm hoặc cơm phát triển không đều.

Dấu hiệu nhận biết sầu riêng bị sượng

Thực tế, sầu riêng bị sượng thường chỉ xác định rõ nhất khi bổ trái. Tuy nhiên, nhà vườn vẫn có thể phát hiện sớm nguy cơ qua các biểu hiện như cây đi đọt mạnh lúc nuôi trái, mưa dầm làm đất ẩm kéo dài, trái không đồng lứa, cây suy hoặc dinh dưỡng mất cân đối.

Cơm cứng, màu trắng nhạt hoặc chín không đều

Dạng phổ biến nhất là cơm bị cứng, có vùng màu trắng hoặc vàng nhạt, ăn không béo và thiếu mùi thơm. Có khi chỉ một vài múi bị ảnh hưởng, nhưng nếu nặng, nhiều hộc trong trái đều kém chất lượng.

Trường hợp này thường khiến người mua nhầm với trái cắt non. Tuy nhiên ở vườn, nguyên nhân có thể đến từ rối loạn dinh dưỡng, mất cân bằng nước hoặc cây bị cạnh tranh dinh dưỡng trong giai đoạn vô cơm.

Cơm nhão, ẩm nước, không có độ dẻo

Một số vườn trồng gặp tình trạng sầu riêng bị sượng nước sau mưa kéo dài. Cơm trái mềm nhão, ẩm, không ráo, vị rất nhạt.

Đây là dạng sầu riêng bị sượng làm thiệt hại nặng vì trái nhìn bên ngoài có thể vẫn đạt kích cỡ. Nhưng khi khui ra, phần cơm không đạt độ ráo, mất độ béo và giảm mạnh giá trị thương phẩm.

Cháy múi, cơm nâu

Cháy múi sầu riêng thì thường được thấy ở Ri6. Phần cơm chuyển nâu, nâu đen, khô hoặc có cảm giác như bị cháy.

Khi sầu riêng bị sượng dạng này, múi thường không còn ngon, thậm chí không thể sử dụng. Vì vậy, bà con cần quan tâm đến Bo, Canxi, Magie và cách quản lý dinh dưỡng trong giai đoạn trái phát triển nhanh.

Xác định nguyên nhân và cách khắc phục sầu riêng bị sượng trái

Cây đi đọt trong giai đoạn nuôi trái

Lý do này thường là do nhà vườn không kiểm soát cơi đọt tốt. Đặc biệt, giai đoạn trái bắt đầu vô cơm rất nhạy cảm, nếu cây ra đọt mạnh sẽ làm tăng nguy cơ cạnh tranh dinh dưỡng giữa đọt và trái.

Khi cây đi đọt mạnh lúc trái đang phát triển cơm, dinh dưỡng sẽ bị chia cho đọt non. Lúc này, trái không nhận đủ nguồn nuôi ổn định nên cơm dễ bị cứng, nhạt màu, phát triển không đều hoặc cháy múi.

Cách khắc phục:

• Thường xuyên theo dõi cơi đọt. Nếu cây có dấu hiệu ra đọt không đúng thời điểm, nên điều chỉnh nước và dinh dưỡng theo hướng giữ cây ổn định, hạn chế kích đọt mạnh.
• Trong giai đoạn nuôi trái, cần ưu tiên nuôi bộ lá khỏe, giữ rễ hoạt động tốt và tránh bón thừa đạm.

Ra hoa, đậu trái không đồng loạt

Một cây mang nhiều lứa trái khác tuổi sẽ rất khó phân bổ dinh dưỡng đồng đều. Trái lớn tranh dinh dưỡng với trái nhỏ, trong khi cây vẫn phải nuôi cả bông, đọt và trái cùng lúc.

Điều này làm tăng nguy cơ sầu riêng bị sượng, méo trái, rụng trái hoặc cơm không đều. Những vườn ra hoa nhiều đợt cũng khó xây dựng lịch bón phân, tưới nước và chăm sóc chính xác theo tuổi trái.

Cách khắc phục:

• Nhà vườn nên quản lý ra hoa tập trung ngay từ đầu vụ, hạn chế để cây ra bông quá nhiều đợt. Sau khi đậu trái, cần tuyển trái sớm, giữ lại những trái khỏe, vị trí đẹp và tương đối đồng lứa.
• Không nên để cây mang quá tải, nhất là với cây còn yếu, tán lá thưa hoặc bộ rễ chưa phục hồi tốt.

Mưa nhiều, đất ẩm kéo dài

Mưa dầm trong giai đoạn vô cơm là nguyên nhân thường gặp khiến sầu riêng bị sượng nước. Khi đất giữ ẩm quá lâu, rễ hút nước mạnh, cơm trái dễ tích nước, mềm nhão, mất độ ráo và giảm hương vị.

Nếu nhà vườn thoát nước kém, nguy cơ sầu riêng bị sượng càng cao. Đặc biệt ở vùng đất thấp, mương rãnh không thông thoáng, bộ rễ dễ bị thiếu oxy hoặc suy yếu sau những đợt mưa lớn.

Cách khắc phục:

• Không để nước đọng quanh vùng rễ, nhất là giai đoạn trái đang vô cơm và gần thu hoạch.
• Gần ngày cắt trái, nếu mưa kéo dài, cần cân nhắc thời điểm thu hoạch để giảm nguy cơ cơm bị ẩm, nhão.
• Có thể che phủ mặt liếp hợp lý để hạn chế biến động ẩm độ đất.

Mất cân đối Kali, Canxi và Magie

Kali rất cần thiết trong giai đoạn nuôi trái vì hỗ trợ vận chuyển đường, tạo màu, tăng độ chắc cơm và nâng chất lượng múi. Tuy nhiên, một lỗi khá thường gặp là nhà vườn dùng NPK có hàm lượng Kali cao, sau đó tiếp tục bổ sung thêm Kali đơn nhưng lại thiếu Canxi, Magie, Bo và các trung vi lượng cần thiết.

Cách khắc phục:

• Trong giai đoạn nuôi trái, không nên chỉ tập trung “vô cơm, lên màu” bằng Kali cao mà bỏ qua Canxi, Magie, Bo và trung vi lượng. Bà con bổ sung định kỳ CANXI BO MANGAN KẼM với liều lượng 1 chai 450ml pha 300l nước.
• Nên bổ sung dinh dưỡng theo hướng cân đối, chia làm nhiều lần phù hợp với tuổi trái, sức cây, độ ẩm đất và thời tiết.
• Cần tránh bón hoặc phun dồn khi cây đã có biểu hiện nặng. Việc phối trộn phân bón lá, phân tưới gốc cũng nên được kiểm tra kỹ để tránh kết tủa, giảm hiệu quả hấp thu hoặc làm cây bị sốc.

Dùng phân bón chứa Clo hoặc bón phân không phù hợp

Một số loại phân chứa gốc Clo như KCl nếu dùng không phù hợp trong giai đoạn nhạy cảm có thể làm giảm phẩm chất cơm trái. Ngoài ra, bón phân quá trễ, quá dồn hoặc lệch công thức cũng khiến cây phản ứng mạnh.

Khi cây bị kích sai thời điểm, đọt có thể phát triển mạnh hoặc rễ hấp thu mất cân đối. Đây là điều kiện làm sầu riêng bị sượng xuất hiện rõ hơn khi trái bước vào giai đoạn hoàn thiện cơm.

Cách khắc phục:

• Bà con nên ưu tiên nguồn dinh dưỡng phù hợp với giai đoạn nuôi trái, dễ hấp thu và ít gây sốc rễ. Trước khi thay đổi công thức phân, cần quan sát sức cây, tuổi trái, độ ẩm đất và tình hình thời tiết.
• Trong giai đoạn trái vô cơm, không nên bón phân theo cảm tính hoặc tăng liều quá mạnh. Dinh dưỡng cần được chia hợp lý, giúp cây hấp thu ổn định và hạn chế biến động sinh lý trong trái.

Thu hoạch sai thời điểm

Không phải mọi trường hợp sầu riêng bị sượng đều bắt nguồn từ dinh dưỡng tại vườn. Trái cắt non, thu hoạch sau mưa lớn hoặc bảo quản không phù hợp cũng có thể làm múi kém mềm, ít thơm và chín không đều.

Nếu thu hoạch khi trái chưa đạt độ chín sinh lý, cơm thường khó đạt độ béo, độ dẻo và mùi thơm đặc trưng. Một lứa cắt sai thời điểm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá bán và uy tín của nhà vườn.

Cách khắc phục:

• Nhà vườn nên xác định thời điểm thu hoạch dựa trên tuổi trái theo từng giống, tình trạng gai, cuống, mùi thơm và kinh nghiệm thực tế của vườn.
• Trước thu hoạch, cần theo dõi thời tiết kỹ. Nếu mưa lớn kéo dài, nên thận trọng khi cắt hàng loạt vì cơm trái có thể bị ảnh hưởng. 
• Sau khi cắt, cần bảo quản trái nơi khô ráo, thoáng mát, tránh va đập mạnh và hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột.

Sầu riêng đã khui bị sượng có xử lý được không?

Nhiều người tìm kiếm sầu riêng bị sượng vì đã mua hoặc khui trúng múi chưa mềm. Với trường hợp nhẹ, có thể cải thiện phần nào bằng cách ủ thêm, dùng nhiệt hoặc chế biến món ăn.

Tuy nhiên, những cách này chỉ giúp múi dễ ăn hơn, không thể phục hồi hoàn toàn chất lượng như trái đạt chuẩn từ vườn. Nếu múi chỉ hơi cứng, có thể để trong hộp kín cùng chuối chín một thời gian ngắn để hỗ trợ làm mềm. Nếu cần dùng nhanh, có thể đem nướng.

Kết luận

Sầu riêng bị sượng là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng trái, giá bán và uy tín vườn. Để hạn chế sầu riêng bị sượng, bà con cần quản lý đồng bộ từ nước, dinh dưỡng, cơi đọt, tuyển trái đến thời điểm thu hoạch.

Nếu bà con cần tư vấn giải pháp dinh dưỡng giúp trái vô cơm tốt, hạn chế sượng cơm, sượng nước và cháy múi, liên hệ với Vietnam Light qua các phương thức sau để được hỗ trợ chi tiết.

• Gmail: vietnamlight.vnl@gmail.com
• Hotline: 032 515 9339
• Fanpage: Nông Nghiệp Bền Vững