Cách xử lý cây chanh dây bị xoăn lá hiệu quả

Chanh dây bị xoăn lá, xoăn ngọn là tình trạng khiến nhiều nhà vườn đau đầu vì làm giảm năng suất nghiêm trọng, cây còi cọc và có thể gây chết cây nếu không được xử lý kịp thời. Bài viết này, Vietnam Light sẽ giúp bà con nhận diện chính xác nguyên nhân và đưa ra các xử lý đúng bệnh, đúng thuốc.

Chanh dây xoăn lá do thiếu hụt dinh dưỡng

Dinh dưỡng đóng vai trò cốt yếu trong việc hình thành tế bào lá và ngọn. Khi thiếu hụt các nguyên tố trung vi lượng, cây sẽ biểu hiện ngay ở phần non:

Biểu hiện

Thiếu Boron (Bo):

• Phần chồi bị teo, xuất hiện các vết hoại tử màu nâu. 
• Lá non nhỏ, dị dạng, đặc biệt là cuống lá ngắn lại rõ rệt so với bình thường. Lá kèm theo tình trạng dày và rất giòn. Nếu bà con dùng tay bóp nhẹ, lá dễ bị gãy vụn.

Thiếu Canxi (Ca):

• Lá non bị xoăn, mép lá bị uốn cong vào trong hoặc quăn xuống dưới, tạo thành hình giống cái thia.
• Mép lá bị cháy chuyển sang màu nâu đen (hoại tử).
• Nếu cây bị nặng, đỉnh sinh trưởng (ngọn non) bị thối đen và chết rất nhanh. Khác với thiếu Bo (ngọn bị chùn, teo) thì thiếu Canxi thường làm ngọn bị nhũn hoặc chết khô ở đầu ngọn.

Thiếu Kẽm (Zn):

• Lá non nhỏ li thi, hẹp và dài hơn bình thường nhìn như lá liễu.
• Phần thịt lá giữa các gân chuyển sang màu vàng hoặc xanh nhạt, nhưng hệ thống gân chính và gân phụ vẫn giữ màu xanh đậm.
• Phần ngọn cây bị chùn lại giống như bó lá.
• Mép lá có thể bị lượn sóng hoặc xoăn nhẹ, nhưng không giòn gãy như thiếu Bo và không cháy đen như thiếu Canxi.

Cách xử lý

Khi xác định chanh dây bị xoăn lá do thiếu dinh dưỡng, bà con chỉ cần thực hiện như sau:

• Phun các dòng phân bón có hàm lượng cao Canxi – Bo – Kẽm dạng Chelate (giúp cây hấp thu nhanh hơn). Có thể phun định kỳ 7 ngày/lần.
• Kiểm tra và nâng pH đất bằng vôi hoặc các chế phẩm nâng pH. Nếu pH quá thấp (<5.5), cây sẽ bị bó rễ và không thể hấp thụ được các vi lượng trên dù bà con bón nhiều.
• Giảm bớt lượng Đạm (N) và Kali (K) nếu đang bón quá tay, vì dư thừa hai chất này sẽ ức chế cây hấp thụ Canxi và Kẽm.

Chanh dây bị xoăn lá do côn trùng chích hút

Biểu hiện

Nhện trắng: Nhện sống tập trung mặt dưới lá non. Chích hút nhựa tạo vết màu nâu dọc gân lá. Phiến lá nhăn nheo, gợn sóng, mép lá uốn cong úp xuống. Mật độ cao làm lá vàng khô, đỉnh sinh trưởng hư hại, đọt chùn lại. 

Bọ trĩ: Lá xuất hiện các đường hoặc mảng màu bạc, phiến lá biến dạng, mép lá có xu hướng cong ngược lên trên.

Bọ xít muỗi: Dùng kim chích vào lá, cành, trái non. Dịch nước bọt của chúng có độc làm xuất hiện các vết sẹo đen, khiến lá xoăn tít, biến dạng trái và chết chồi non.

Bọ phấn trắng và rầy mềm:

• Bọ phấn trắng chích hút làm chết mô thực vật, lá vàng và xoăn lại.
• Rầy mềm thường làm lá xoăn ở giữa và cuộn tròn lại. Dịch tiết của rầy tạo điều kiện cho nấm bồ hóng phát triển, làm đen và cản trở quang hợp.
• Rệp muội truyền virus làm gây bệnh khiến lá chanh leo bị khảm vàng, quăn queo biến dạng, quả cũng bị méo mó biến dạng.

Cách xử lý

Đối với nhóm côn trùng:

• Nhện trắng: Sử dụng hoạt chất Abamectin, Fenpyroximate
• Bọ trĩ, rầy rệp: Sử dụng Spinetoram, Imidacloprid (Kiếm Nhật).
• Bọ xít muỗi: Sử dụng nhóm cúc tổng hợp như Cypermethrin, Alpha-cypermethrin.

Phun tập trung vào đọt non và mặt dưới của lá. Với nhện và bọ trĩ, nên phun lúc sáng sớm. Với bọ xít muỗi, thời điểm “vàng” là chiều mát khi chúng hoạt động mạnh nhất.

Cắt tỉa những đọt bị hại nặng mang đi tiêu hủy để giảm mật độ trứng sâu hại trong vườn.

Chanh dây xoăn lá do nhiễm virus

Đây là nguyên nhân nguy hiểm nhất vì Virus lây lan qua con đường chích hút của rầy mềm, rệp muội và qua dụng cụ cắt tỉa.

Biểu hiện

• Lá bị xoăn, nhăn nheo kèm theo các vết khảm vàng (vết xanh xanh vàng vàng loang lổ).
• Lá bị biến dạng nghiêm trọng, thùy lá mất dạng, chỉ còn lại gân.
• Dấu hiệu quyết định: Quả bị hóa gỗ (cứng như đá), vỏ dày, móp méo, bên trong ít dịch hoặc không có dịch.

Cách xử lý

Virus hiện chưa có thuốc điều trị. Khi chanh dây bị xoăn lá do virus, bà con cần:

• Nhổ bỏ và tiêu hủy: Mạnh dạn nhổ bỏ cả gốc những cây có biểu hiện khảm và quả gỗ. Mang ra xa khu vực canh tác và đốt bỏ để tránh lây lan cả vườn.
• Kiểm soát vật trung gian: Phun thuốc diệt rầy mềm, rệp muội triệt để ở những cây xung quanh.
• Sát trùng dụng cụ: Sau khi cắt tỉa cây bệnh, phải nhúng kéo vào nước vôi đặc hoặc cồn để khử trùng trước khi sang cây khỏe.
• Chọn giống: Luôn sử dụng giống sạch bệnh từ các vườn ươm uy tín.

Biện pháp tổng hợp cho vườn chanh dây xoăn lá

Nếu vườn của bà con bắt đầu xuất hiện tình trạng xoăn lá diện rộng, hãy thực hiện ngay quy trình 3 bước:

• Bước 1: Loại bỏ những ngọn/cây bị bệnh nặng (đã nhiễm virus).
• Bước 2: Phun hỗn hợp: Thuốc trị nhện/bọ trĩ + Phân bón lá Canxi-Bo-Kẽm. Việc này giúp vừa diệt tác nhân chích hút, vừa bổ sung dinh dưỡng để đọt mới mọc ra nhanh và khỏe mạnh.
• Bước 3: Tưới gốc bằng các chế phẩm kích rễ (Humic) kết hợp nấm đối kháng (Trichoderma) để hồi phục bộ rễ, giúp cây tăng sức đề kháng tự nhiên.

Kết luận

Hy vọng với những thông tin chi tiết trên, bà con đã có cái nhìn rõ nét về tình trạng chanh dây bị xoăn lá và có phương án xử lý kịp thời. Chúc bà con có một mùa vụ bội thu!

Bà con có thể liên hệ với Vietnam Light qua các phương thức sau để được hỗ trợ:

• Hotline/Zalo tư vấn kỹ thuật:  032 515 9339
• Fanpage cập nhật thông tin: Nông Nghiệp Bền Vững
• Gmail: vietnamlight.vnl@gmail.com