4 Cách Xử Lý Đất Nhiễm Mặn Hiệu Quả

Những năm gần đây, đất nhiễm mặn đang là một thách thức lớn đối với sản xuất nông nghiệp, đặc biệt tại các vùng ven biển, khiến hàng triệu hecta đất nông nghiệp bị nhiễm mặn, không thể trồng trọt. Vì vậy, cần phải cải tạo đất bị nhiễm mặn đúng cách thì mới có thể sử dụng cho sản xuất nông nghiệp hiệu quả.

Dưới đây là 4 cách xử lý đất nhiễm mặn hiệu quả và bền vững nhất đã được nhiều nhà nông kiểm chứng thành công.

Nguyên nhân chính gây nhiễm mặn đất

Các nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng đất bị nhiễm mặn nghiêm trọng bao gồm:

• Nước tưới có hàm lượng muối cao: Các tháng mùa khô là thời điểm thiếu nước ngọt, đặc biệt là các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long. Hiện nay, thời  điểm mùa khô từ tháng 12 đến tháng 3 hàng năm, bà con thường sử dụng nước mặn tưới cho cây trồng.
• Mực nước ngầm nông: Nước ngầm gần mặt đất chứa muối cao, đặc biệt là các khu vực ven biển, làm tăng độ mặn của đất khi nước ngầm thẩm thấu.
• Xâm nhập mặn: Tình trạng xâm nhập mặn xuất hiện hàng năm và ngày càng nghiêm trọng do tác động của biến đổi khí hậu, mực nước biển dâng cao khó kiểm soát,…
• Sử dụng phân bón hoá học quá nhiều: Phân bón vô cơ (đa lượng, trung lượng, vi lượng) được sử dụng phổ biến, trong khi phân chuồng ít được dùng, dẫn đến tích lũy muối trong đất do phản ứng hóa học của phân bón.

Những yếu tố này kết hợp làm gia tăng độ mặn, ảnh hưởng tiêu cực đến đất nông nghiệp và năng suất cây trồng.

Cách xử lý đất nhiễm mặn để trồng trọt hiệu quả

Biện pháp thủy lợi

Biện pháp thuỷ lợi được coi là biện pháp hiệu quả nhất để xử lý đất bị nhiễm mặn. Đất mặn chứa chủ yếu là các muối hoà tan, do đó chúng có thể dễ dàng bị rửa trôi bằng nước ngọt mà không làm tăng độ pH nhiều.

Bà con có thể  rửa mặn bằng cách dẫn nước ngọt vào ruộng, cày, bừa, sục bùn để hoà tan muối khoáng, sau đó tháo nước ra sông, kênh rạch,…Tùy vào điều kiện nguồn nước ngọt có sẵn hay không mà việc rửa mặn đất sẽ được thực hiện trong nhiều mùa. Lượng nước cần để rửa mặn phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

• Hàm lượng độ mặn ban đầu của đất.
• Mức độ mặn cuối cùng phù hợp cho cây trồng.
• Độ sâu của lớp đất cần cải tạo.
• Mực nước có chiều cao 30cm đi qua đất có thể loại bỏ khoảng 80% lượng muối có trong 30cm lớp đất mặt.

Biện pháp sinh học

Một cách khắc phục đất bị nhiễm mặn nữa là sử dụng các giống cây trồng chịu mặn. Biện pháp sinh học cải tạo đất mặn có thể thực hiện theo hai hướng, gồm:

• Trồng các cây chịu mặn như cỏ chỉ, cỏ nước mặn để loại trừ muối trong đất và sử dụng các giống cây trồng chịu mặn. Ví dụ: Ở các tỉnh ĐBSCL nên lựa chọn các giống lúa chịu mặn như giống lúa OM6976, OM2517, OM8017, OM6162.
• Thay vì chỉ chuyên trồng lúa 2-3 vụ, một số vùng mặn đã áp dụng biện pháp luân canh trồng nuôi tôm hoặc các loài thủy sản khác. Đây là hệ thống canh tác đặc biệt và đã trở thành tập quán lâu năm tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Biện pháp sinh học được gọi là biện pháp tập sống chung với mặn một cách thông minh.

Biện pháp hóa học

Nguyên lý cơ bản của cải tạo hóa học là loại trừ ion Natri (Na⁺) độc hại trong dung dịch đất và keo đất. Biện pháp hoá học trong xử lý đất nhiễm mặn là lấy vôi làm vật liệu cải tạo. Các dạng vôi chứa Canxi (Ca²⁺) có thể dùng để cải tạo đất. Lượng vôi bón tùy thuộc vào độ pH của đất:

• Độ pH < 3,5: Bón 2,0 – 5,0 tấn vôi/ha.
• Độ pH 3,5 – 4,5: Bón 1 – 2 tấn vôi/ha.
• Độ pH 4,5 – 5,5: Bón 0,5 – 1 tấn vôi/ha.

Tuy nhiên, bón vôi chỉ có hiệu quả  cao khi bón kết hợp với phân hữu cơ (phån chuồng hay phân xanh). 

Ngoài ra, một số nơi còn sử dụng phân nung chảy. Loại phân lân này cũng có thể dùng để khử mặn vì chứa các vi lượng sắt, đồng, molipđen, mangan, coban,… và có khả năng khử chua, phèn hiệu quả, đặc biệt thích hợp cho đất phèn mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long. Đất càng chua, phèn thì hiệu quả của lân nung chảy càng cao. 

Xem thêm: Thuốc xử lý đất trước khi trồng cây

Kết luận

Như vậy, chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu sâu sắc về các giải pháp toàn diện để đối phó với thách thức đất nhiễm mặn. Nguyên tắc cốt lõi vẫn là giảm nồng độ muối (qua thủy lợi, hóa học) và đồng thời tăng cường sức khỏe nội tại của đất (qua hữu cơ, sinh học). Việc áp dụng linh hoạt giữa các biện pháp ngắn hạn như rửa mặn, bón vôi và các chiến lược dài hạn như luân canh tôm-lúa, bổ sung chất hữu cơ chính là chìa khóa để thành công.

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về các cách xử lý đất bị nhiễm mặn, bà con có thể liên hệ với Vietnam Light thông qua các thông tin sau:

• Hotline: 032 515 9339
• Email: vietnamlight.vnl@gmail.com

Chúc bà con thật nhiều sức khỏe và có một vụ mùa bội thu!