Các loại bệnh hại hồ tiêu bà con cần chú ý trong giai đoạn nuôi trái

Giai đoạn nuôi trái là thời điểm quyết định đến năng suất và chất lượng của cả một vụ hồ tiêu. Tuy nhiên, đây cũng là lúc cây tiêu dễ bị sâu bệnh tấn công nhất, gây ra những thiệt hại nặng nề. 

Thấu hiểu nỗi lo của bà con nông dân, bài viết này của Vietnam Light sẽ tổng hợp chi tiết các loại bệnh hại hồ tiêu thường gặp trong giai đoạn này, giúp bà con nhận biết triệu chứng chính xác và áp dụng các biện pháp phòng trừ kịp thời, hiệu quả.

Bệnh chết chậm

Nguyên nhân

Nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh chết chậm cho hồ tiêu chính là do tuyến trùng Meloidogyne incognita với nấm Fusarium solani. Ngoài ra còn có sự phối hợp của một số loài tuyến trùng và nấm bệnh gây hại khác.

Tuyến trùng tấn công trước, tạo ra những vết thương và nốt sưng trên rễ sau đó nấm xâm nhập làm thối rễ dẫn đến triệu chứng cây sinh trưởng chậm, vàng lá, tháo đốt và chết.

Triệu chứng

Trên thân, lá:

• Lá già bắt đầu vàng úa, sau đó héo và rụng dần.
• Các đốt trên thân cây cũng rụng theo, làm tán lá thưa thớt.
• Cây ra hoa, đậu quả kém.
• Bệnh thường xuất hiện ở một vài cây rồi lan rộng ra cả vườn. Quá trình này diễn ra chậm, có thể kéo dài 2-3 năm trước khi cây chết hoàn toàn.

Trên rễ:

Bộ rễ phát triển rất kém, cả rễ chính và rễ phụ đều bị thối.

Rễ tơ bị thối đen, trong khi rễ lớn có nhiều nốt u sần, có thể riêng lẻ hoặc thành chuỗi.

Biện pháp phòng trừ bệnh chết chậm

Biện pháp canh tác

Biện pháp chung để có thể phòng trừ các loại sâu bệnh cho cây chính là bà con cần thực hiện đúng các biện pháp chăm sóc cho cây:

• Đất được cày bừa kỹ, thu gom và tiêu hủy các tàn dư thực vật còn sót lại trong đất. Phơi đất để diệt bớt côn trùng và nấm bệnh, rải vôi bột khi bừa với liều lượng 2 – 3 tấn/ha
• Không nên lấy giống ở những cây hồ tiêu đã bị nhiễm bệnh chết chậm hoặc nhiễm các loại bệnh hại khác (bệnh virus, bệnh chết nhanh).
• Bổ sung thuốc kích thích sinh trưởng hoặc các loại phân bón vào đất có bổ sung chất kích thích sinh trưởng để giúp cây sinh trưởng và phát triển bộ rễ tốt, hạn chế sự gây hại của bệnh.
• Sau khi thu hoạch cần tạo hình, cắt bỏ các cành nhánh vô hiệu, cắt bỏ các các dây lươn và các cành nhánh ngang mọc từ thân chính ở dưới thấp

Biện pháp sinh học

Áp dụng đối với các cây bị bệnh nhẹ. Sử dụng các loại thuốc sinh học trừ tuyến trùng kết hợp thuốc trừ nấm. Xử lý 2-4 lần vào mùa mưa, mỗi lần xử lý cách nhau 1 tháng để phòng trừ.

• Sử dụng các chế phẩm sinh học chứa nấm đối kháng Trichoderma spp., Chaetomium spp. hoặc vi khuẩn Paecilomyces lilacinus để tiêu diệt và ức chế tuyến trùng, nấm bệnh trong đất.
• Các hoạt chất sinh học như Abamectin, Chitosan, Cytokinin cũng giúp tăng sức đề kháng và phục hồi bộ rễ cho cây.

Biện pháp hoá học

Sử dụng các loại thuốc hóa học trừ tuyến trùng kết hợp thuốc hóa học trừ nấm. Không hỗn hợp 2 loại thuốc này với nhau nếu trên nhãn bao bì không cho phép.

• Thuốc hóa học trừ tuyến trùng: Sử dụng một trong các loại thuốc như Benfuracarb, Diazinon, Abamectin + Thiamethoxam, Fluopyram,… Chú ý: Các loại thuốc hạt cần được rải ở độ sâu 10-20cm, sau đó lấp đất lại.
• Thuốc hóa học trừ nấm: Sử dụng một trong các loại thuốc như Chlorothalonil + Mandipropamid; Copper Hydroxide; Fosetyl-aluminium; Mancozeb + Metalaxyl; Tebuconazole, Propamocarb…

Bệnh chết nhanh

Nguyên nhân

Do nấm Phytophthora spp. gây ra. Bệnh phát triển mạnh vào mùa mưa, đặc biệt ở những vườn tiêu trũng, thoát nước kém, hoặc thiếu dinh dưỡng trung vi lượng (Canxi, Magie, Kali).

Bệnh lây lan nhanh, làm cây chết hàng loạt và khó trị vì khi phát hiện triệu chứng héo lá thì nấm bệnh đã gây hại nghiêm trọng và chỉ trong một thời gian ngắn cây đã chết.

Triệu chứng

Bệnh tấn công tất cả các bộ phận và ở các giai đoạn sinh trưởng của cây hồ tiêu. Nấm có thể gây hại trên lá, chùm quả, thân, rễ nhưng phổ biến nhất là ở phần thân nằm trong đất tiếp giáp với mặt đất.

Trên thân cành:

• Cây héo rũ và chết rất nhanh chỉ trong vài ngày đến vài tuần.
• Cây hồ tiêu bị bệnh có triệu chứng lá bị héo nhưng vẫn còn xanh.
• Cây chết rất nhanh nên lá vẫn còn nhiều trên cây, chưa kịp rụng.

Triệu chứng phân biệt với bệnh chết chậm:

• Thân ngầm bị thối, mạch dẫn của thân cây bị bệnh thường bị thâm đen. 
• Rễ bị thối, gốc rễ cây thâm đen.

Biện pháp phòng trừ

Diễn biến bệnh trên đồng ruộng rất nhanh, thường khi lá bắt đầu héo thì nấm bệnh đã ăn sâu vào bên trong các bộ phận của cây. Do vậy, đối với bệnh chết nhanh biện pháp phòng bệnh là chủ yếu.

Biện pháp sinh học

• Bón phân cân đối, đặc biệt tăng cường vôi, phân hữu cơ hoai mục và nấm đối kháng Trichoderma vào đầu mùa mưa.
• Sử dụng một trong số các loại thuốc và chế phẩm sinh học như Trichoderma, Ningnanmycin…

Biện pháp hoá học

• Xử lý thuốc vào vùng cổ rễ, vùng rễ ở hình chiếu tán cây, đồng thời phun lên cây. Xử lý 2-3 lần, mỗi lần cách nhau 5 ngày. Sử dụng một trong các loại thuốc như: Chlorothalonil + Mandipropamid; Copper Hydroxide; Cuprous oxide + Dimethomorph; Cymoxanil + Mancozeb; Dimethomorph; Fosetyl-aluminium; Mancozeb + Metalaxyl-M; Mancozeb…
• Để tăng hiệu quả phòng trừ bệnh, sử dụng bộ 3 Samurai gồm 3 hoạt chất Dimethomorph (Phytop Nhật) + Metalaxyl (Metalaxyl Nhật) + Ningnanmycin (Kháng sinh thực vật). Bộ 3 pha 200l nước phun 2-3 lần cách nhau 3-5 ngày.

Bệnh virus

Nguyên nhân

Do nhiều loại virus gây ra, phổ biến là CMV (Cucumber Mosaic Virus) và PYMoV (Piper Yellow Mottle Virus).

Triệu chứng

Đốm hoa lá: 

• Bề mặt lá có các đốm nhỏ màu vàng nhạt tới vàng đậm với nhiều vết hoại tử. 
• Lá non khi bị nhiễm nặng sẽ bị biến màu, mép lá xoăn, gợn sóng. 
• Nhìn toàn bộ cây vẫn phát triển bình thường.

Đốm vàng nhạt: 

• Thường xuất hiện ở lá già. Trên mặt lá có nhiều vết đốm nhỏ màu vàng, đường kính 1 – 3 mm. 
• Vết bệnh không hoại tử, không mất đi, lá không bị biến dạng. 
• Cây phát triển bình thường.

Khảm xanh: 

• Gân lá xanh. Lá bị biến dạng ở mép lá, lá xoắn cuốn vào phía trong. 
• Có nhiều vết xanh đậm lồi lõm trên mặt lá. Nhánh phát triển yếu, chùm quả thưa, số quả/gié ít hơn so với cây không bị bệnh.

Vàng lá: 

• Thường xuất hiện trên lá bánh tẻ và lá già. Phần vàng là phần giới hạn giữa các gân chính của lá, không phân biệt rõ ràng giữa vùng bệnh và không bệnh. 
• Lá không biến dạng, triệu chứng này giống với triệu chứng do cây thiếu dinh dưỡng.

Vàng lá gân xanh: 

• Triệu chứng xuất hiện ở cả lá non và lá già. Đầu tiên là các vết khảm hình tròn, màu vàng nhạt nối tiếp nhau, chạy dọc theo gân chính của lá (triệu chứng xuất hiện nhiều trên lá non). 
• Khi bệnh gây hại nặng, vết bệnh chuyển sang màu vàng đậm, lan rộng ra cả phần thịt lá tạo thành vệt vàng, gân chính vẫn còn xanh. 
• Mép lá xoăn, gợn sóng, có nhiều vết hoại tử. Cây vẫn thấy phát triển bình thường nhưng nhánh ngắn, không vươn dài.

Biện pháp phòng trừ

• Chọn giống: Tuyệt đối không lấy hom giống từ những vườn đã có biểu hiện bệnh.
• Quản lý côn trùng: Thường xuyên kiểm tra vườn và phun thuốc trừ các loại côn trùng chích hút (rầy, rệp) bằng các hoạt chất như Spirotetramat, Chlorpyrifos Ethyl, Alpha-cypermethrin.
• Xử lý cây bệnh: Khi phát hiện cây bị bệnh nặng, cần nhổ bỏ và tiêu hủy ngay để tránh lây lan ra toàn vườn.

Bệnh thán thư

Nguyên nhân

Do nấm Colletotrichum gloeosporioides. Bệnh gây hại trên lá, gié hoa, quả và cành, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất.

Triệu chứng

Trên lá:

• Đầu tiên trên lá có những đốm lớn màu vàng sau đó chuyển thành màu nâu và đen dần.
• Vết bệnh có hình dạng không nhất định. Khi già rìa vết bệnh có quầng đen rộng bao quanh, phân cách giữa phần mô bệnh và mô khỏe.

Trên gié bông, gié quả: bệnh cũng có thể xuất hiện và gây hại gié bông, gié quả làm bông, hạt bị khô đen.

Trên thân, cành: Gây ra hiện tượng khô cành, tháo đốt.

Biện pháp phòng trừ

Biện pháp canh tác

• Cần áp dụng các biện pháp tổng hợp. Trong đó các biện pháp như chọn đất trồng, chọn giống và kỹ thuật ươm giống, biện pháp canh tác áp dụng tương tự như bệnh chết nhanh.

Biện pháp sinh học

Sử dụng thuốc là Kasugamycin.

Biện pháp hóa học

Chỉ phun khi bệnh có nguy cơ ảnh hưởng đến năng suất. Sử dụng một trong các loại thuốc có hoạt chất như Azoxystrobin + Difenoconazole, Copper Hydroxide, Chlorothalonil + Mandipropamid. Phun 2-3 lần, mỗi lần cách nhau 15 ngày.

Bệnh đen lá

Nguyên nhân

Do nấm Lasiodiplodia theobromae. Bệnh hại phổ biến trên lá, cành và gié quả, thường phát triển mạnh vào mùa mưa.

Triệu chứng

Trên lá: 

• Vết bệnh ban đầu là những đốm nhỏ có màu vàng sau phát triển lớn dần và chuyển thành màu nâu đen. 
• Khi già, vết bệnh chuyển thành màu xám, có thể có quầng đồng tâm nhưng không có viền đen bao quanh ngăn cách phần mô bệnh và mô khỏe, đây là điểm chính để phân biệt bệnh thán thư và bệnh đen lá. 

Trên cành nhánh: 

• Cành nhánh làm đốt thân nâu đen, rụng dần từ trên ngọn xuống, tán cây trông xơ xác.

Biện pháp phòng trừ

Tương tự như bệnh thán thư.

Kết luận

Việc quản lý hiệu quả các bệnh hại hồ tiêu đòi hỏi bà con phải thường xuyên thăm vườn, nhận biết chính xác triệu chứng và áp dụng kết hợp nhiều biện pháp một cách đồng bộ. Hy vọng với những thông tin chi tiết này, bà con sẽ có thêm kiến thức để bảo vệ vườn tiêu của mình, hướng tới một vụ mùa thắng lợi.

Nếu bà con có bất kỳ thắc mắc nào cần giải đáp trong quá trình chăm sóc cây trồng, hãy liên hệ ngay với Vietnam Light qua các phương thức sau:

• Hotline tư vấn kỹ thuật:  032 515 9339
• Fanpage cập nhật thông tin: Nông Nghiệp Bền Vững
• Gmail: vietnamlight.vnl@gmail.com