6 Các Biện Pháp Phòng Trừ Sâu Bệnh Hại Cây Trồng Hiệu Quả

Trước khi đi vào chi tiết các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại cây trồng cùng Vietnam Light, bà con bắt buộc phải áp dụng các nguyên tắc phòng trừ tổng hợp, đặc biệt là “nguyên tắc phòng là chính”, còn trừ là biện pháp cuối cùng để ngăn chặn sâu bệnh hại không phát triển thành dịch hại làm thất thu năng suất mùa vụ.

Biện pháp sử dụng giống chống bệnh, giống sạch bệnh

Biện pháp đầu tiên cũng là biện pháp nền tảng trong việc phòng ngừa sâu bệnh hại ngay từ ban đầu.

• Sử dụng giống cây sạch bệnh: Đảm bảo các nguồn cây giống ban đầu uy tín chất lượng, cây sinh trưởng và phát triển tốt, không bị nhiễm bệnh, đặc biệt là bệnh virus, bệnh hại rễ để nhân giống.
• Sử dụng giống kháng bệnh: Chọn các giống cây trồng đã được lai tạo hoặc chọn lọc để có khả năng chống chịu tự nhiên với một số loại sâu bệnh hại phổ biến trong khu vực canh tác. Ví dụ, giống lúa DT88, DT82, TBR225 (có gen kháng bạc lá) hay giống cà chua bi F1 Cherry Irin 60 (kháng héo xanh tốt).

Biện pháp canh tác

• Luân canh: Bà con nên thực hiện luân canh giữa các giống cây trồng không cùng họ hoặc không phải là ký chủ của cùng một loại sâu bệnh. Thời gian luân canh tùy thuộc vào loại sâu bệnh để làm giảm mật số dịch hại xuống dưới ngưỡng gây hại.
• Tưới tiêu hợp lý. Hệ thống thoát nước phải được thiết lập để tránh được sự lan truyền của nấm bệnh thông qua nguồn nước.
• Tỉa cành, tạo tán để vườn thông thoáng, kết hợp với việc bón phân đầy đủ, cân đối giúp cho cây khỏe, sinh trưởng, phát triển tốt và tăng khả năng chống chịu với sâu bệnh hại.
• Kiểm soát cỏ dại bằng cách làm cỏ thủ công, sử dụng các biện pháp che phủ đất hoặc thuốc diệt cỏ chọn lọc (nếu cần và theo nguyên tắc an toàn).
• Trồng xen canh/Trồng cây dẫn dụ, xua đuổi:
  • Trồng các loại cây mà sâu hại ưa thích hơn cây trồng chính để thu hút chúng (ví dụ: bắp/ngô trồng xung quanh đồng mía để dẫn dụ sâu đục thân).
  • Trồng các loại cây có mùi hương hoặc chất tiết ra có tác dụng xua đuổi sâu hại (ví dụ: cúc vạn thọ xua đuổi tuyến trùng, một số loại cây gia vị xua đuổi côn trùng).
• Thường xuyên thu gom, loại bỏ các bộ phận cây bị sâu bệnh, tàn dư cây trồng sau thu hoạch, lá rụng, quả thối. Luôn làm sạch và khử trùng các công cụ lao động (kéo cắt cành, dao, cuốc…) sau khi làm việc với cây bệnh và trước khi sử dụng cho cây khỏe để tránh lây nhiễm chéo.

Biện pháp kiểm tra thường xuyên, phát hiện và xử lý kịp thời

Thường xuyên kiểm tra vườn để phát hiện và xác định các loại sâu bệnh hại ở giai đoạn mới phát triển để đưa ra các biện pháp phòng trừ kịp thời.

• Đối với quả bị nhiễm sâu hại, nên thu gom và tiêu hủy toàn bộ quả sâu và quả đã rụng bằng cách đào hố chôn có phủ vôi hoặc ngâm trong nước vôi nồng độ 1% trong thời gian trên 24 giờ để diệt sâu non.
• Bao quả là biện pháp có hiệu quả cao nhất đối với các loại sâu hại quả. Bao quả khi quả to bằng quả chanh (dùng loại túi chuyên dụng hoặc túi phải thoát được hơi nước).

Biện pháp cơ học, vật lý

• Kỹ thuật làm đất: Cày bừa, xử lý đất trước khi luân canh và trước khi trồng mới.
• Bẫy côn trùng, sâu hại bằng các loại bẫy thủ công như bẫy dính, bẫy đèn,… để bắt côn trùng trưởng thành.

Biện pháp sinh học

• Bảo vệ những sinh vật có ích (thiên địch) trong vườn như bọ rùa, ong,…để giảm mật độ sâu hại. Duy trì có sinh vật có ích này bằng cách hạn chế thuốc trừ sâu, tăng cường bón phân hữu cơ, phân bón khoáng cân đối và hợp lý. Nếu phải sử dụng thuốc BVTV thì nên chọn loại ít độc.
• Sử dụng các chế phẩm sinh học có nguồn gốc tự nhiên, thảo mộc, chế phẩm vi sinh trừ sâu bệnh như nấm đối kháng, vi khuẩn đối kháng.

Biện pháp hoá học

Đây là biện pháp cuối cùng sau khi áp dụng các biện pháp trên không có hiệu quả, khi mật độ dịch hại phát triển đến ngưỡng gây thiệt hại về kinh tế. Chỉ sử dụng thuốc hóa học khi thật sự cần thiết.

Khi sử dụng thuốc hóa học phải thực hiện theo nguyên tắc 4 đúng (đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm, đúng phương pháp) và tuân thủ đầy đủ hướng dẫn sử dụng thuốc và cách pha thuốc. Lựa chọn thuốc ít độc hại, chọn thời gian và phương thức xử lý ít ảnh hưởng đến thiên địch.

Các hoạt chất trong thuốc BVTV phải nằm trong danh mục được cho phép sử dụng. Khi sử dụng phải tuân theo các quy định an toàn cho người lao động và các quy định an toàn.

Kết luận

Việc áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại tổng hợp, đặc biệt là ưu tiên phòng ngừa, đóng vai trò then chốt để đảm bảo một vụ mùa bội thu và bền vững. Từ việc lựa chọn giống cây khỏe mạnh, áp dụng các kỹ thuật canh tác khoa học, kiểm tra vườn thường xuyên, cho đến việc tận dụng tối đa các biện pháp sinh học, cơ học và vật lý, mỗi bước đi đều góp phần tạo nên một hệ sinh thái nông nghiệp khỏe mạnh, hạn chế sự phụ thuộc vào hóa chất.

Chỉ khi sâu bệnh bùng phát ngoài tầm kiểm soát và gây thiệt hại kinh tế đáng kể, bà con mới nên cân nhắc sử dụng thuốc hóa học, và luôn tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc “4 đúng”. Hãy nhớ rằng, sức khỏe của cây trồng cũng chính là sức khỏe của đất và môi trường sống của chúng ta. Bằng cách thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại hiệu quả, chúng ta không chỉ bảo vệ năng suất mà còn góp phần xây dựng một nền nông nghiệp xanh, sạch và bền vững cho tương lai.