Đặc trị bệnh xì mủ trên cây sầu riêng hiệu quả

Bệnh xì mủ trên cây sầu riêng (hay còn gọi là bệnh nứt thân xì mủ) là một trong những nỗi ám ảnh lớn nhất của nhà vườn. Nếu không có biện pháp xử lý kịp thời, bệnh không chỉ làm suy yếu cây mà còn có thể gây chết cây hàng loạt, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và kinh tế.

Trong bài viết này, Vietnam Light sẽ tổng hợp những kinh nghiệm thực tế để giúp bà con quản lý bệnh hại này một cách hiệu quả nhất.

Nguyên nhân gây bệnh xì mủ trên cây sầu riêng

Tác nhân chính gây ra bệnh xì mủ là nấm Phytophthora sp. Loại nấm này tấn công cây sầu riêng ở nhiều bộ phận:

• Dưới rễ: Gây thối rễ, khiến cây không hút được nước và dinh dưỡng.
• Trên thân, cành: Gây ra các vết nứt, chảy nhựa (mủ) màu nâu đỏ.
• Trên quả: Gây thối quả, đặc biệt là trong điều kiện ẩm độ cao, mưa nhiều.

Nấm bệnh thường phát triển mạnh ở những vườn có độ ẩm cao, thoát nước kém hoặc cây đang bị suy yếu do côn trùng chích hút (như rầy xanh, rệp sáp).

Một số tác nhân được đúc kết trong quá trình trồng cây sầu riêng:

• Lạm dụng quá nhiều phân gà nở: Nhiều nhà vườn chưa xử lý kỹ hoặc bón quá liều thường có tỉ lệ bị mọt, bồ hóng và xì mủ cao hơn hẳn. Phân gà tạo môi trường thuận lợi cho nấm bệnh phát triển và thu hút côn trùng gây hại.
• Mưa nhiều mang theo lượng đạm tự nhiên lớn. Nếu bà con tiếp tục đi phân đạm cao sẽ khiến thân cây tăng trưởng quá nhanh, gây nứt mô tế bào (nứt thân cơ giới). Cây dễ bị mọt và nấm Phytophthora tấn công.

Giải pháp đặc trị bệnh xì mủ hiệu quả

Để điều trị bệnh xì mủ một cách triệt để, bà con cần phối hợp giữa việc vệ sinh vườn và sử dụng thuốc đặc trị có tính lưu dẫn cao.

Bước 1: Vệ sinh vết bệnh

Bà con dùng vật dụng cứng (như dao sạch) cạo bỏ phần vỏ thân đã bị thối nâu. Bà con phải hứng lấy phần vỏ đã cạo và mang đi tiêu hủy (đốt). Tuyệt đối không để rơi vãi xuống gốc, vì đây là nguồn chứa bào tử nấm, gặp mưa sẽ phát tán trở lại đất và gây tái nhiễm.

Ngoài ra bà con có thể tưới gốc bằng hỗn hợp Phosphonate (Phos) kết hợp với Metalaxyl hoặc Dimethomorph. Sau 5-7 ngày, những cây bị nhiễm bệnh ẩn sẽ “xì” mạnh nhựa ra ngoài. Khi sử dụng Phosphonate (đặc biệt là qua đường tưới hoặc tiêm thân), cây sẽ có phản ứng kích kháng, đẩy nhựa chứa độc tố của nấm ra ngoài.  Điều này giúp bà con nhận diện chính xác toàn bộ các vết bệnh để xử lý một lần, tránh bỏ sót khiến bệnh tái phát.

Bước 2: Quét thuốc đặc trị

Sử dụng bộ 3 Samurai (Phytop Nhật + Metalaxyl + Kháng sinh thực vật) pha 180-200l nước. Nên pha thêm thuốc trị mọt vào hỗn hợp quét. Mọt thường đánh hơi được mùi nhựa cây bị bệnh để tấn công, nếu không diệt mọt, vết thương sẽ rất lâu lành và nấm bệnh sẽ tiếp tục xâm nhập qua lỗ mọt đục.

Dùng cọ quét trực tiếp dung dịch này lên vết bệnh đã cạo sạch. Nếu thời tiết mưa nhiều, ẩm độ cao, nên quét lặp lại lần 2 sau 7-10 ngày để đảm bảo vết bệnh khô hoàn toàn.

Trong trường hợp nếu điều kiện thời tiết nắng ấm thuận lợi chúng ta chỉ cần quét một lần và quan sát vết bệnh nó khô rồi thì thôi.

Bước 3: Phun tán và tưới gốc

Vì nấm Phytophthora có thể tồn tại trong mạch dẫn và dưới rễ, việc quét thuốc chỉ là xử lý tại chỗ. Bà con nên:

• Tưới gốc: Hòa bộ 3 Samurai để tưới quanh tán cây giúp bảo vệ bộ rễ và diệt nấm từ dưới đất.
• Phun tán lá: Nhờ cơ chế lưu dẫn hai chiều, thuốc sẽ thấm từ lá xuống rễ và ngược lại, giúp bảo vệ toàn diện cây từ ngọn đến gốc.

Nhiều bà con có thói quen dùng Đồng để trị xì mủ trên cây sầu riêng. Tuy nhiên, cần cực kỳ thận trọng:

• Chỉ nên dùng để quét: Các loại thuốc gốc Đồng rất tốt khi quét trực tiếp vào vết nứt thân để sát khuẩn.
• Không nên phun quá liều: Dùng gốc Đồng phun lên lá sầu riêng trong mùa nắng hoặc quá liều sẽ gây cháy lá, rụng lá hàng loạt.

Bước 4: Quản lý bệnh nứt thân xì mủ

• Quản lý pH đất: Phytophthora phát triển mạnh trong đất có tính acid (pH thấp). Cần bón vôi hoặc các chất nâng pH để hạn chế nấm.
• Sử dụng nấm đối kháng: Sau khi điều trị bằng thuốc hóa học khoảng 15-20 ngày, nên bổ sung Trichoderma và Bacillus vào gốc để các vi sinh vật có lợi này ức chế nấm Phytophthora quay trở lại.
• Tỉa cành tạo tán: Đảm bảo vườn thông thoáng, ánh nắng chiếu được vào gốc cây để làm giảm độ ẩm bề mặt vỏ thân, giúp vết bệnh nhanh khô hơn.

Kết luận

Bệnh xì mủ trên cây sầu riêng không đáng sợ nếu bà con xử lý đúng cách: Tưới thuốc đẩy mầm bệnh -> Cạo sạch & Quét thuốc (kèm thuốc mọt) -> Đổ gốc bảo vệ rễ -> Điều chỉnh phân bón.

Hãy là người làm vườn thông thái, quan sát kỹ vườn cây sau những đợt mưa lớn để phát hiện và xử lý kịp thời!

Liên hệ với Vietnam Light qua các phương thức sau:

• Hotline/Zalo tư vấn kỹ thuật:  032 515 9339
• Fanpage cập nhật thông tin: Nông Nghiệp Bền Vững
• Gmail: vietnamlight.vnl@gmail.com