Cách xử lý bệnh vàng lá gân xanh trên cây có múi hiệu quả

Bệnh vàng lá gân xanh là một trong những bệnh hại nguy hiểm nhất trên cây có múi (cam, quýt, bưởi, chanh,…). Bệnh gây thiệt hại nặng nề về năng suất, chất lượng quả và có thể khiến cây chết, lây lan ra cả vườn nếu không được kiểm soát kịp thời.

Vậy nguyên nhân gây bệnh vàng lá gân xanh là gì? Làm thế nào để nhận biết sớm và có biện pháp phòng trừ hiệu quả? Vietnam Light sẽ cung cấp cho bà con các giải pháp thực tiễn để quản lý bệnh vàng lá gân xanh hiệu quả nhất.

Nguyên nhân gây bệnh vàng lá gân xanh

Vàng lá gân xanh là bệnh lý do một loại vi khuẩn Gram âm có tên Candidatus Liberibacter asiaticus sống trong mạch dẫn nhựa của cây gây ra, thường gặp trên cây có múi. Vi khuẩn này không thể tự lây lan mà cần có trung gian truyền bệnh, chủ yếu qua 2 con đường chính:

• Rầy chổng cánh chích hút nhựa từ cây bệnh, mang theo vi khuẩn truyền sang những cây khỏe mạnh khác. Kiểm soát được rầy chổng cánh đồng nghĩa với việc kiểm soát được 80% sự lây lan của bệnh vàng lá gân xanh.
• Nguồn bệnh từ cây giống nhiễm bệnh khi chiết, ghép cành.

Nhiều người thường cho rằng vàng lá gân xanh là do thiếu Magie. Tuy nhiên, Magie là một nguyên tố trung lượng, thường có sẵn trong các loại phân bón NPK, vi lượng. Nếu bà con vẫn bón phân định kỳ thì khả năng vàng lá gân xanh do thiếu Magie là rất thấp.

Dấu hiệu nhận biết

Triệu chứng trên lá:

• Phiến lá có màu vàng nhưng gân chính và gân phụ vẫn còn xanh. Đây là dấu hiệu đặc trưng để phân biệt với vàng lá do thiếu dinh dưỡng
• Lá nhỏ hơn cây bình thường, dày và nổi gân sần sùi
• Lá có xu hướng mọc thẳng đứng, tạo thành góc nhọn với thân cành.
• Các đọt non yếu, lá ngắn và xòe ra như nan quạt

Triệu chứng trên quả:

• Quả nhỏ, méo mó, teo tóp và khô dần
• Khi bổ dọc quả, tâm quả thường lệch hẳn sang một bên
• Hạt trên quả bị bệnh thường thối có màu nâu và không phát triển
• Vỏ quả có màu xanh loang lổ xen kẽ vàng, khi chín có quầng đỏ từ dưới đáy quả lan lên.

Triệu chứng trên hoa, rễ:

• Cây thường ra hoa trái mùa, hoa ít, nhỏ và dễ rụng, làm giảm tỷ lệ đậu quả.
• Hệ thống rễ bị thối dần. Rễ tơ bị mất gần như hoàn toàn, chỉ còn lại rễ chính, thậm chí rễ chính cũng bị thối, khiến cây không thể hấp thu dinh dưỡng và chết dần.

Biện pháp phòng trừ bệnh vàng lá gân xanh

Hiện nay. vẫn chưa có thuốc trị bệnh vàng lá gân xanh vì vậy biện pháp chính là loại trừ rầy chổng cánh là trung gian lây lan bệnh.

Biện pháp canh tác

Trồng xen canh cây ổi: 

• Mùi hương từ lá ổi có tác dụng xua đuổi rầy chổng cánh.
• Bà con nên trồng ổi xen kẽ trong vườn cam, quýt (nên trồng ổi trước khoảng 1 năm để cây phát triển tốt).

Trồng cây dẫn dụ:

• Trồng các cây như nguyệt quế ở các góc vườn, đầu hàng. Rầy chổng cánh rất thích cây nguyệt quế, chúng sẽ tập trung vào đó trước.
• Bà con chỉ cần phun thuốc trừ sâu tập trung vào những cây này để tiêu diệt rầy mà không cần phun toàn vườn.

Quản lý đọt non: Tỉa cành, bón phân giúp điều khiển các đợt ra đọt non tập trung (3-4 đợt/năm) để dễ dàng quản lý sự xuất hiện của rầy trong vườn.

Khử trùng dụng cụ trồng trọt: Sau khi cắt tỉa cành, khoanh vỏ ở cây bệnh, phải khử trùng dụng cụ (kéo, cưa) bằng cồn hoặc dung dịch khử trùng trước khi chuyển sang làm việc trên cây khỏe mạnh để tránh lây lan cơ học.

Tăng sức đề kháng cho cây: Những vườn chưa nhiễm bệnh cần được chăm sóc tốt, bón phân cân đối, tưới nước đầy đủ để cây khỏe mạnh, tăng khả năng chống chịu.

Biện pháp hóa học

• Khi mật độ rầy cao, có thể sử dụng các loại thuốc trừ sâu thế hệ mới, ít độc với thiên địch và môi trường. Các chuyên gia khuyến cáo một số hoạt chất hiệu quả như: Nitenpyram, Clothianidin, Sulfoxaflor, Thiamethoxam.
• Có thể sử dụng các chế phẩm sinh học như nấm Beauveria, nấm Metarhizium để tiêu diệt rầy khi mật độ còn thấp.
• Luân phiên các gốc thuốc để tránh rầy kháng thuốc.

Xử lý cây trồng khi có biểu hiện bệnh

Khi phát hiện cây đã nhiễm bệnh, nhanh chóng chặt bỏ toàn bộ cây bệnh, bao gồm cả cành, lá, thân.để tránh lây lan.Nhiều bà con thấy cây mới bị bệnh, vẫn còn cho quả nên tiếc, vẫn để lại để thu hái. Nhưng những quả này sau này cũng teo tóp (quả beo), không bán được. Trong khi đó, việc giữ lại cây bệnh sẽ tạo thành nguồn lây lan vi khuẩn cho cả vườn và cả vùng trồng qua rầy chổng cánh.

• Bước 1: Nhanh chóng chặt bỏ toàn bộ cây bệnh, bao gồm cả thân, cành, lá. Sau đó, đào hết phần gốc và rễ cây lên.
• Bước 2: Gom tất cả các bộ phận của cây bệnh lại và đem đi đốt để diệt trừ hoàn toàn mầm bệnh.
• Bước 3: Rắc vôi bột vào hố đất vừa đào để khử trùng, tiêu độc. Để đất nghỉ từ 3-6 tháng trước khi trồng lại cây mới. Tuyệt đối không trồng lại cây họ cam quýt vào vị trí cây bệnh cũ ngay lập tức.

Kết luận

Bệnh vàng lá gân xanh là một thách thức lớn, nhưng không phải là không thể kiểm soát. Bằng cách áp dụng các biện pháp trên từ Vietnam Light, bà con hoàn toàn có thể giúp vườn cây có múi nhà mình cho năng suất cao và ổn định, tránh ảnh hưởng tiêu cực từ bệnh vàng lá gân xanh.

Liên hệ với Vietnam Light qua các phương thức sau:

• Hotline tư vấn kỹ thuật:  032 515 9339
• Fanpage cập nhật thông tin: Nông Nghiệp Bền Vững
• Gmail: vietnamlight.vnl@gmail.com