9 Bệnh Hại Cây Trồng Thường Gặp Và Cách Phòng Trị Triệt Để

Bệnh hại cây trồng luôn là nỗi lo mà bà con luôn lo ngại. Bài viết này của Vietnam Light sẽ giúp bà con nhận diện chính xác 9 loại bệnh hại cây trồng phổ biến nhất dựa trên các triệu chứng cụ thể, đồng thời cung cấp những giải pháp phòng và trị bệnh hiệu quả.

Bệnh phấn trắng

• Triệu chứng gây hại: 
  • Dấu hiệu đặc trưng nhất là sự xuất hiện của một lớp bột mịn, màu trắng xám, trông như rắc phấn lên bề mặt lá, thân non, nụ hoa và quả.
  • Khi bệnh nặng, mép lá cuốn dần lên như hình cái thìa, trên lá xuất hiện các vết bẩn sẫm màu to nhỏ khác nhau, về sau chuyển thành vết bệnh màu nâu đỏ, mép lá bắt đầu co lại, cuối cùng cả lá khô cháy và chết.
  • Hoa và nụ bị nhiễm bệnh thì đài hoa héo, thụ phấn kém; quả non bị nấm bao phủ, không lớn lên bình thường và khô lại.
  • Quả bị nhiễm bệnh ở giai đoạn sau thì trên vỏ có một lớp bột trắng, quá trình chín chậm, quả mất độ bóng, cứng lại; nặng thì cả quả như một cục bột trắng.
• Nguyên nhân gây bệnh: Do các loài nấm trong bộ Erysiphales. Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết ẩm, mát mẻ, thiếu nắng và không khí kém lưu thông.
• Cách phòng và trị bệnh:
  • Phòng ngừa: Cắt tỉa cây thông thoáng, tránh tưới nước lên lá vào buổi chiều tối.
  • Biện pháp xử lý: Sử dụng các loại thuốc trừ nấm bệnh phổ rộng như Anvil, Till Mát, Score,…

Bệnh Đốm Lá (Bao gồm Đốm Đen, Thán Thư)

• Triệu chứng gây hại:
  • Trên lá, quả, hoặc thân xuất hiện các vết đốm cục bộ. Các vết bệnh này có hình đa dạng (tròn, bầu dục, bất định) và màu sắc khác nhau (nâu, đen, xám có viền đậm).
  • Khi bệnh nặng, các đốm này liên kết với nhau gây cháy lá, rụng lá hàng loạt.
• Nguyên nhân gây bệnh: Chủ yếu do nấm (như Colletotrichum, Cercospora) hoặc một số loại vi khuẩn gây ra. Nấm bệnh lây lan qua gió, nước tưới và dụng cụ làm vườn.
• Cách phòng và trị bệnh:
  • Phòng ngừa: Thu dọn và tiêu hủy lá bệnh rụng dưới gốc. Cải thiện sự lưu thông không khí.
  • Biện pháp xử lý: Cắt bỏ ngay những lá, cành bị bệnh. Sử dụng các loại thuốc gốc Đồng (Copper), Mancozeb, Daconil để phun phòng và trị.

Bệnh héo xanh vi khuẩn

• Triệu chứng gây bệnh:
  • Cây đang xanh tốt đột ngột bị héo rũ vào ban ngày khi trời nắng, đến chiều mát hoặc ban đêm có thể tươi lại.  Tình trạng này lặp lại vài ngày rồi cây héo hoàn toàn và chết nhưng lá vẫn còn xanh.
  • Cắt ngang gốc thân, nhúng vào cốc nước trong sẽ thấy dòng dịch nhầy màu trắng đục (dịch vi khuẩn) chảy ra.
• Nguyên nhân gây bệnh: Do vi khuẩn Ralstonia solanacearum sống trong đất. Chúng xâm nhập qua các vết thương ở rễ và phá hủy hệ thống mạch dẫn của cây.
• Cách phòng và trị bệnh: Đây là bệnh rất khó chữa. Ưu tiên phòng ngừa là chính.
  • Phòng ngừa: Luân canh cây trồng, không trồng cây họ cà, ớt, đậu trên đất đã có cây bị bệnh. Khử trùng đất trước khi trồng. Phun phòng bằng một số sản phẩm có hoạt chất sinh học như Ningnanmicyn.
  • Biện pháp xử lý: Nhổ bỏ và tiêu hủy ngay cây bệnh. Sử dụng các loại thuốc có hoạt chất kháng khuẩn như Kasugamycin, Streptomycin Sulfate để tưới vào gốc cây xung quanh.

Bệnh thối nhũn

• Triệu chứng gây hại:
  • Thường xảy ra ở các bộ phận chứa nhiều nước như củ, rễ, quả, bẹ lá (khoai tây, cà rốt, bắp cải, hành).
  • Mô bệnh lúc đầu úng nước, sau đó mềm nhũn, nát ra, có màu sẫm và bốc mùi hôi thối khó chịu.
• Nguyên nhân gây bệnh: Chủ yếu do vi khuẩn Erwinia carotovora gây ra. Vi khuẩn xâm nhập qua các vết thương cơ giới trong quá trình thu hoạch, vận chuyển.
• Cách phòng và trị bệnh:
  • Phòng ngừa: Vệ sinh đồng ruộng, luân canh cây trồng.
  • Biện pháp xử lý: Loại bỏ ngay những củ, quả bị bệnh để tránh lây lan. Bệnh này gần như không có thuốc chữa hiệu quả khi đã nhiễm.

Bệnh Nứt Thân, Xì Mủ

• Triệu chứng nhận biết: 
  • Tại vùng gốc, thân, cành cây (đặc biệt là cây có múi, cây ăn quả thân gỗ) xuất hiện hiện tượng chảy mủ, vết nứt trên thân, vàng lá, rụng lá non, nặng nhất có thể dẫn đến chết cây. 
  • Vỏ cây ở khu vực này có thể bị nhũn nước, thối. Khi cạo lớp vỏ bị bệnh, thấy phần gỗ bên trong có màu nâu sẫm dọc theo thân, cành. 
• Nguyên nhân gây bệnh: Do nhiều loại nấm (như Phytophthora) gây ra, thường tấn công cây khi vườn ẩm ướt, thoát nước kém hoặc cây bị tổn thương.
• Cách phòng và trị bệnh:
  • Phòng ngừa: Đảm bảo đất trồng thoát nước tốt, không tưới nước thẳng vào gốc cây.
  • Biện pháp xử lý: Dùng dao cạo sạch lớp vỏ bị bệnh, sau đó quét thuốc gốc đồng hoặc Aliette lên vết thương. Ngoài ra có thể sử dụng bộ 3 Metalaxyl + Kháng sinh thực vật + Phytop Nhật để vừa phòng trị nấm và vi khuẩn tấn công, đồng thời phục hồi vết thương.

Bệnh xoăn lá do virus

• Triệu chứng gây bệnh: 
  • Lá cây bị biến dạng, xoăn tít, co dúm, gân lá sưng. Kích thước lá nhỏ lại, cây sinh trưởng còi cọc, lùn thấp.
  • Khả năng ra hoa đậu quả kém hoặc không có.
• Nguyên nhân gây bệnh: Do Virus gây ra. Virus không tự lây lan mà phải nhờ các vector truyền bệnh như rệp, bọ phấn, bọ trĩ chích hút nhựa cây từ cây bệnh sang cây khỏe.
• Cách phòng và trị bệnh:
  • Không có thuốc đặc trị Virus cho cây trồng. Phòng trị bọ trĩ, rệp chích hút tránh lây lan nguồn bệnh.
  • Phòng ngừa là chính: Nhổ bỏ và tiêu hủy triệt để cây bệnh. Quản lý và phun thuốc diệt trừ các côn trùng chích hút. Sử dụng giống cây kháng bệnh.

Bệnh sưng rễ (u sưng tuyến trùng)

• Triệu chứng gây hại: Phần trên mặt đất cây còi cọc, vàng vọt, héo vào ban ngày. Khi nhổ cây lên sẽ thấy bộ rễ bị sưng phồng, biến dạng thành các khối u, nốt sần.
• Nguyên nhân gây bệnh: Do nấm Plasmodiophora brassicae (ở cây họ cải) hoặc do tuyến trùng Meloidogyne sp. gây ra ở nhiều loại cây khác.
• Cách phòng và trị bệnh:
  • Phòng ngừa: Bón vôi khử trùng đất. Luân canh với các cây trồng khác họ. Sử dụng giống kháng bệnh.
  • Biện pháp xử lý: Nhổ bỏ cây bệnh và tiêu hủy. Sử dụng các loại thuốc đặc trị tuyến trùng để xử lý đất. Sử dụng M30+Metalaxyl Nhật tưới gốc 2 lần cách nhau 3-5 ngày để trị tuyến trùng. Đầu mùa, phòng bằng M30 hoặc có thể xử lý cây con.

Bệnh Bạc Lá (Cháy Bìa Lá)

• Triệu chứng gây hại: 
  • Rất phổ biến trên cây lúa. Vết bệnh khởi đầu từ mép lá hoặc chóp lá, lan dần vào trong thành các vệt lớn màu vàng xám. Ranh giới giữa mô bệnh và mô khỏe có hình lượn sóng.
  • Vào buổi sáng sớm có thể thấy các giọt dịch vi khuẩn màu vàng đục trên vết bệnh.
• Nguyên nhân gây bệnh: Do vi khuẩn Xanthomonas oryzae gây ra, lây lan mạnh trong điều kiện mưa bão, độ ẩm cao.
• Cách phòng và trị bệnh:
  • Phòng ngừa: Bón phân cân đối, không bón thừa đạm. Giữ mật độ gieo cấy hợp lý.
  • Biện pháp xử lý: Khi bệnh chớm xuất hiện, ngừng bón đạm và phun các loại thuốc đặc trị vi khuẩn.

Bệnh Gỉ Sắt

• Triệu chứng gây hại: 
  • Mặt dưới của lá xuất hiện các ổ nổi lên như những nốt mụn nhỏ, màu nâu đỏ, cam hoặc vàng tươi, giống như vết gỉ sét của kim loại. Chà nhẹ tay lên sẽ thấy một lớp bột màu tương ứng.
  • Mặt trên của lá có thể xuất hiện các đốm vàng.
• Nguyên nhân gây bệnh: Do các loài nấm thuộc bộ Pucciniales gây ra.
• Cách phòng và trị bệnh:
  • Phòng ngừa: Tạo sự thông thoáng cho cây, tránh để lá ẩm ướt kéo dài.
  • Biện pháp xử lý: Ngắt bỏ và tiêu hủy lá bệnh nặng. Phun các loại thuốc chứa hoạt chất Hexaconazole, Propiconazole, Azoxystrobin như Till Mát 400SC,…

Xem thêm: Bệnh Gỉ Sắt Cà Phê: Nguyên Nhân, Dấu Hiệu và Cách Trị Hiệu Quả Nhất

Kết luận

Việc nhận biết sớm các triệu chứng bệnh hại cây trồng và áp dụng các biện pháp phòng ngừa, bà con có thể hạn chế tối đa thiệt hại do nấm bệnh gây ra.

Hy vọng bài viết trên giúp cho bà con có thêm kiến thức để chăm sóc cây trồng một cách tốt nhất. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại để lại bình luận bên dưới nhé hoặc liên hệ với Vietnam Light qua các phương thức sau:

• Hotline: 032 515 9339
• Fanpage: Nông Nghiệp Bền Vững
• Gmail: vietnamlight.vnl@gmail.com

Cảm ơn bà con đã tin tưởng và sử dụng sản phẩm của Việt Nam Light! Chúc bà con thật nhiều sức khỏe và có một vụ mùa bội thu!