6 Bước phòng trừ bệnh ghẻ củ khoai tây hiệu quả

Bệnh ghẻ củ khoai tây là một trong những bệnh phổ biến ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng củ. Dù không làm giảm nhiều năng suất của cả vụ nghiêm trọng như bệnh mốc sương, nhưng củ khoai sần sùi, lở loét sẽ bị thương lái ép giá hoặc loại bỏ, gây thiệt hại kinh tế lớn.

Bài viết dưới đây của Vietnam Light sẽ giúp bà con hiểu rõ bản chất của vi khuẩn gây bệnh và quan trọng nhất là quy trình kỹ thuật phòng trừ thực tiễn để có một vụ mùa khoai tây da vàng, bóng đẹp.

Nguyên nhân gây bệnh ghẻ củ khoai tây

Rất nhiều bà con nhầm lẫn là bệnh do nấm gây ra, nhưng thực tế, bệnh ghẻ củ khoai tây do một loại xạ khuẩn (vi khuẩn dạng sợi) có tên là Streptomyces scabies gây ra.

• Vi khuẩn dạng sợi, thuộc nhóm vi khuẩn đất, có khả năng sống lâu dài trong đất.
• Vi khuẩn phát triển mạnh trong đất có kết cấu nhẹ, tơi xốp, điều kiện khô hạn và đặc biệt là đất kiềm (độ pH > 5.5) hoặc đất bón nhiều vôi, phân chuồng chưa hoai mục.
• Vi khuẩn ghẻ ưa đất khô. Nếu trong giai đoạn khoai tây bắt đầu hình thành củ (khoảng 4-6 tuần sau trồng) mà đất bị khô hạn, vi khuẩn sẽ tấn công rất mạnh.

Nấm khuẩn tấn công vào củ làm xuất hiện các vết bệnh trên bề mặt củ, đặc biệt là vùng gần mắt củ và rễ phủ. Bệnh ghẻ củ khoai tây không ảnh hưởng bên trong thịt củ nhưng làm xấu hình thức, khó bán được giá cao.

Triệu chứng

Vi khuẩn Streptomyces scabies thường xâm nhập qua các lỗ khí khổng trên vỏ củ non, qua vết thương hở hoặc trực tiếp qua lớp biểu bì mỏng. Triệu chứng thường chỉ rõ ràng khi thu hoạch:

• Giai đoạn đầu: Xuất hiện các đốm nhỏ màu nâu hoặc nâu đỏ trên bề mặt vỏ, cảm giác hơi ướt.
• Giai đoạn phát triển: Các vết đốm lan rộng, trở nên sần sùi như mụn cóc.
  • Dạng lồi: Vết bệnh nhô lên khỏi mặt củ, cứng và nhám.
  • Dạng lõm: Vết bệnh ăn sâu xuống tạo thành các vết rỗ (như rỗ mặt trăng), mép vết bệnh nứt nẻ.
  • Hình dáng: Có thể hình tròn, méo mó hoặc kết nối với nhau thành mảng lớn bao quanh củ.
• Thịt củ: Bên dưới lớp vỏ sần sùi, phần thịt củ thường vẫn bình thường, không bị thối nhũn (trừ khi bị các vi khuẩn/nấm khác tấn công thứ cấp qua vết ghẻ).

Quy trình 6 bước phòng trừ bệnh ghẻ củ khoai tây hiệu quả

Vì vi khuẩn sống trong đất rất lâu nên việc sử dụng thuốc hóa học để phun lên lá hầu như không có tác dụng

Bước 1: Chọn giống và xử lý củ giống

Tuyệt đối không dùng củ có vết ghẻ làm giống. Ưu tiên các giống khoai tây có khả năng kháng bệnh ghẻ (vỏ dày hơn hoặc giống đã được lai tạo kháng bệnh).

Trước khi trồng, có thể nhúng củ giống qua dung dịch thuốc chứa hoạt chất Propamocarb (M30) hoặc các chế phẩm sinh học đối kháng để diệt khuẩn bám trên vỏ.

Bước 2: Quản lý độ pH đất (Kỹ thuật then chốt)

Duy trì độ pH đất ở mức 5.0-5.2. Đây là ngưỡng an toàn để cây khoai tây vẫn phát triển tốt nhưng vi khuẩn ghẻ bị ức chế.

Nếu đất kiềm: Sử dụng Lưu huỳnh (S) hoặc Thạch cao nông nghiệp để hạ pH.

Hạn chế bón vôi: Nếu bắt buộc phải bón vôi để cải tạo đất, hãy bón trước khi trồng ít nhất 6 tháng, không bón ngay đầu vụ khoai tây.

Bước 3: Kỹ thuật bón phân thông minh

Tuyệt đối không dùng phân chuồng tươi. Phân chưa hoai mục là “ổ” chứa vi khuẩn và nấm. Chỉ dùng phân chuồng đã ủ hoai mục hoàn toàn (tốt nhất là ủ với nấm Trichoderma).

Ưu tiên phân đạm Sunfat thay vì đạm Ure, Kali Sunfat thay vì Kali Clorua. Các loại phân gốc Sunfat giúp axit hóa vùng rễ cục bộ, giảm bệnh ghẻ hiệu quả.

Bước 4: Quản lý nước tưới (Giai đoạn vàng)

Đây là biện pháp rẻ tiền và hiệu quả nhất.

• Giai đoạn từ khi cây bắt đầu hình thành tia củ (khoảng 3-4 tuần sau khi cây mọc) cho đến khi củ đạt kích thước quả trứng gà.
• Luôn giữ độ ẩm đất khoảng 80-90% sức chứa đồng ruộng. Không được để đất bị khô nứt nẻ trong giai đoạn này. Độ ẩm cao tạo môi trường yếm khí nhẹ và kích thích vi sinh vật có lợi phát triển, cạnh tranh với vi khuẩn ghẻ.

Bước 5: Luân canh cây trồng

Vi khuẩn ghẻ có thể sống trên củ cải đường, cà rốt, củ cải. Do đó, không trồng khoai tây ngay sau các vụ trồng các loại cây lấy củ này.

Nên luân canh với lúa nước hoặc các cây họ đậu, ngũ cốc (đậu tương, ngô) để cắt đứt nguồn bệnh trong đất. Việc trồng lúa nước (ngập nước) tiêu diệt vi khuẩn háo khí như Streptomyces rất tốt.

Bước 6: Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (Khi cần thiết)

Nếu vùng đất có lịch sử bệnh nặng, cần xử lý đất trước khi trồng:

• Sử dụng các chế phẩm chứa nấm đối kháng Trichoderma hoặc vi khuẩn Bacillus subtilis rắc vào đất/luống trước khi trồng.
• Sử dụng các loại thuốc trừ khuẩn gốc đồng như Cleanfarm hoặc kháng sinh nông nghiệp để xử lý đất (lưu ý tuân thủ thời gian cách ly và hướng dẫn trên bao bì).

Kết luận

Bệnh ghẻ củ khoai tây tuy không làm hỏng thịt củ nhưng lại là “kẻ thù” của ví tiền người nông dân. Để trị bệnh này, thuốc thang không quan trọng bằng kỹ thuật canh tác. Áp dụng đúng các biện pháp trên, bạn sẽ có một vụ mùa khoai tây không chỉ năng suất cao mà củ nào cũng bóng đẹp, bán được giá cao nhất thị trường. 

Bà con cần hỗ trợ kỹ thuật có thể liên hệ với Vietnam Light qua các phương thức sau:

• Hotline/Zalo tư vấn kỹ thuật: 032 515 9339
• Fanpage cập nhật thông tin: Nông Nghiệp Bền Vững
• Gmail: vietnamlight.vnl@gmail.com

Chúc bà con mùa màng bội thu!