Bệnh cháy lá ở một số cây trồng

Trong quá trình chăm sóc cây trồng, bà con không thể tránh khỏi những giai đoạn vườn trồng của mình có thể bị nhiễm nấm bệnh. Bệnh cháy lá là một trong những bệnh phổ biến hay gặp ở các loại cây, ví dụ như táo, lê, sầu riêng, cà phê… Bài viết này của Vietnam Light sẽ giúp bà con phân biệt rõ các tác nhân gây cháy lá, nhận biết dấu hiệu chính xác và áp dụng các biện pháp phòng trị tổng hợp, bảo vệ năng suất vườn trồng.

Nguyên nhân gây bệnh cháy lá

Bệnh cháy lá là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến ở cây trồng. Có 2 nguyên nhân chính gây bệnh cháy lá:

• Do nấm gây bệnh: Đây là nhóm nguyên nhân rất phổ biến. Nhiều loại nấm tấn công lá, gây ra các vết bệnh ban đầu là đốm nhỏ, sau đó lan rộng thành mảng lớn làm khô cháy mô lá. Một số loại nấm có thể kể tên như Rhizoctonia solani, Colletotrichum spp,…
• Do vi khuẩn
• Do cách chăm sóc chưa đúng.

Dấu hiệu nhận biết bệnh cháy lá nói chung

Mặc dù nguyên nhân đa dạng, bà con có thể quan sát một số dấu hiệu chung và riêng để bước đầu phán đoán:

• Xuất hiện các vết/mảng khô: Trên phiến lá xuất hiện các vùng mô bị chết, có màu sắc bất thường (vàng, nâu, xám, đen) so với màu xanh của lá khỏe.
• Vị trí xuất phát: Vết bệnh có thể bắt đầu từ chóp lá, mép lá, giữa phiến lá hoặc gốc lá tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh.
• Hình dạng và viền vết bệnh: Quan sát kỹ hình dạng (tròn, góc cạnh, bất định) và xem vết bệnh có viền rõ hay không (thường do nấm) hay ranh giới mờ (thường do vi khuẩn).
• Sự lan rộng: Vết bệnh có xu hướng lan rộng ra theo thời gian, làm diện tích lá bị hại tăng lên.
• Biểu hiện kèm theo: Có chấm đen li ti (nấm)? Có dịch rỉ ra (vi khuẩn)? Có quầng vàng xung quanh vết bệnh?
• Hậu quả: Khi bệnh nặng, lá bị cháy khô phần lớn hoặc toàn bộ, mất khả năng quang hợp, vàng úa, héo rũ và rụng sớm. Cây còi cọc, kém phát triển, giảm năng suất, thậm chí chết cây nếu không can thiệp kịp thời.

Bệnh cháy lá ở một số giống cây trồng

Bệnh cháy lá ở táo và lê

Cháy lá ở táo và lê rất thường gặp. Nguyên nhân gây bệnh chính là vi khuẩn Erwinia amylovora. Trên táo và lê, bệnh này ảnh hưởng đến gần như toàn bộ bộ phận của cây: hoa, quả, chồi, cành, lá… Bệnh cháy lá xuất hiện vào mùa mưa, độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi và phát triển.

Triệu chứng cụ thể của bệnh tùy thuộc vào nơi bị vi khuẩn tấn công đầu tiên và cũng có sự khác nhau giữa cây táo và lê.

• Nếu vi khuẩn tấn công vào chồi non mới thì chúng sẽ nhanh chóng lan xuống cành phía dưới. Dưới tác động của vi khuẩn, cành đó sẽ chuyển sang trạng thái khô héo màu nâu sẫm hoặc đen, có hình dạng rủ xuống như chữ J ngược.
• Nếu vi khuẩn tấn công vào thân cây thì chúng sẽ di chuyển qua cành chính, vỏ cây sẽ bị nứt dọc theo mép của vùng bị nhiễm bệnh, có màu nâu sẫm đến tím. Vết loét có thể bao quanh các cành chính và thân cây gây ra tình trạng chết cành.

Xem thêm: Nguyên nhân và cách phòng trị bệnh cháy lá, gỉ sắt và bệnh vảy trên cây lê? 

Bệnh cháy lá ở sầu riêng

Ở cả sầu riêng non và sầu riêng đã trưởng thành, cây đều có thể bị bệnh cháy lá. Tác nhân chính gây cháy lá ở sầu riêng là do nấm Rhizoctonia solani và nấm Colletotrichum zibethinum. Các loại nấm và vi khuẩn rất dễ phát triển và hoạt động trong điều kiện môi trường ẩm. Vậy nên mùa mưa là giai đoạn cây trồng có thể nhiễm bệnh nhất.

Dấu hiệu mà bà con dễ nhận thấy nhất trên lá những cây sầu riêng bị nhiễm bệnh là xuất hiện khô phần đuôi lá, đến khi cây ra quả thì lá sẽ bị cháy khô hơn một nửa. Những cây bị nhiễm bệnh nặng có thể cháy gần hết cả lá và lâu dần lá sẽ rụng do không có khả năng quang hợp nữa. Nếu tình trạng này kéo dài thì cây sẽ trơ cành, còi cọc, trái non rụng nhiều và kém phát triển, làm giảm năng suất cây trồng.

Bệnh cháy lá ở cà phê

Nguyên nhân gây bệnh chính ở cà phê cũng là do nấm Rhizoctonia solani và chủ yếu vào mùa mưa khi độ ẩm không khí cao, là điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển. Khi bệnh dần phát triển, những vết nâu hình thành ở hai bìa lá, từ chóp lá lan dần xuống phiến lá. Lâu dần hơn một nửa diện tích bề mặt lá cây sẽ bị cháy thành màu nâu đen. Thêm vào đó, chất diệp lục trong lá cây sẽ bị phá hủy hết gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình quang hợp của cây, dẫn đến việc cây bị thiếu sức sống, còi cọc và chậm phát triển.

Mặt khác, bệnh cháy lá ở các loại cây có thể lây nhiễm sang các cây khác. Các sợi nấm mọc lan, hình thành hạch nấm màu nâu dạng tròn và dẹp nhỏ. Chúng kết dính các lá bị bệnh lại với nhau nhưng không rụng lá. Chúng làm biến dạng lá, làm lá quắn lại, làm phần ngọn phía trên của cây trở nên khô héo và có màu trắng xám.

Xem thêm: 5 loại bệnh thường gặp ở cà phê (Phần 2)

Biện pháp phòng ngừa bệnh cháy lá

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Áp dụng đồng bộ các biện pháp sau sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch hại:

Sử dụng các giống cây trồng khỏe mạnh

Việc lựa chọn giống cây trồng là một trong những khâu quan trọng trong quá trình trồng trọt. Lựa chọn đúng giống cây khỏe mạnh, có sức đề kháng tốt sẽ giúp bà con tiết kiệm được thời gian, tiền bạc khi cây không bị nhiễm bệnh nhiều. Giống cây có sức đề kháng khỏe tự nhiên sẽ giúp cây có thể chống chịu được những tác động của nấm bệnh và vi khuẩn, không để nấm bệnh và vi khuẩn xâm nhập vào cây. Thêm vào đó, giống cây trồng tốt sẽ giúp tăng năng suất thu hoạch, tăng nguồn lợi nhuận cho bà con.

Xử lí đất trước khi gieo trồng

Việc xử lí đất trồng là bước chuẩn bị cần thiết sẽ giúp tạo điều kiện thuận lợi cho cây phát triển bởi môi trường đất trực tiếp ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của cây. Hơn nữa, xử lí đất trồng trước mỗi vụ mùa mới sẽ làm giảm khả năng cây bị bệnh do những mầm bệnh cũ, nấm bệnh còn sót lại trong đất ở những mùa vụ trước.

Gieo trồng với mật độ hợp lý

Việc này sẽ giúp làm giảm khả năng lây nhiễm bệnh từ cây này sang cây khác. Bởi bệnh cháy lá rất dễ lây nhiễm hàng loạt cả vườn cây. Khoảng cách giữa các cây hợp lý góp phần bảo vệ vườn trồng, hạn chế sự lây lan nấm bệnh.

Biện pháp chữa trị bệnh cháy lá

Biện pháp sinh học

Sử dụng các chế phẩm sinh học chứa vi sinh vật đối kháng như nấm Trichoderma spp., vi khuẩn Bacillus subtilis… phun lên lá hoặc tưới gốc để cạnh tranh, ức chế sự phát triển của nấm và vi khuẩn gây bệnh. Biện pháp này an toàn nhưng thường hiệu quả phòng ngừa hoặc khi bệnh mới chớm.

Biện pháp hoá học

Nấm và vi khuẩn không thể điều trị bằng phương pháp tự nhiên, chúng sẽ từ từ gây hại ở bên trong cây, làm ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của cây, gây chết cây. Vậy nên để điều trị nấm bệnh ở cây trồng, bà con nên sử dụng các loại thuốc hóa học để ngăn chặn dứt điểm sự phát triển của nấm bệnh, vi khuẩn.

Thuốc trừ nấm gây cháy lá phổ biến:

• Nhóm tiếp xúc, phổ rộng: Mancozeb, Propineb, Chlorothalonil, Copper Hydroxide, Copper Oxychloride…
• Nhóm nội hấp, lưu dẫn: Metalaxyl, Mefenoxam, Dimethomorph, Propiconazole, Difenoconazole, Azoxystrobin, Fosetyl-Aluminium…

Giải Pháp Từ Vietnam Light: Bộ 3 Samurai – Đặc Trị Nấm Khuẩn, Phục Hồi Cây

Hiểu được khó khăn của bà con trong việc lựa chọn và phối hợp thuốc, Việt Nam Light đề xuất Bộ 3 Samurai – một giải pháp tiện lợi và hiệu quả đã được nghiên cứu kỹ lưỡng, kết hợp các hoạt chất mạnh mẽ để xử lý đồng thời cả nấm và vi khuẩn gây bệnh cháy lá, đồng thời giúp cây phục hồi nhanh chóng:

1. Metalaxyl Nhật (Metalaxyl 250g/l + Additives 750g/l): Thuốc trừ nấm nội hấp, lưu dẫn mạnh, thấm sâu nhanh, đặc trị các loại nấm gây bệnh phổ biến như sương mai, thối rễ, cháy lá do Phytophthora, Pythium…
2. Phyto Nhật (Dimethomorph 500g/kg + Additives 500g/kg): Hoạt chất Dimethomorph thuộc nhóm mới, hiệu quả cao với nấm Oomycetes (gây sương mai, thối rễ, cháy lá), tác động vào nhiều giai đoạn phát triển của nấm, ngăn chặn sự hình thành bào tử và tiêu diệt sợi nấm. Kết hợp với Metalaxyl tạo hiệu quả kép, quản lý tính kháng thuốc.
3. Kháng sinh thực vật (Ningnanmycin 4% w/w + Special Additives): Hoạt chất Ningnanmycin là kháng sinh sinh học, có khả năng đặc trị vi khuẩn và một số loại virus gây bệnh thực vật. Ningnanmycin ức chế tổng hợp protein của mầm bệnh, giúp diệt khuẩn hiệu quả và an toàn hơn, đồng thời kích thích cây phục hồi sau khi bị bệnh.

Kết luận

Bệnh cháy lá là căn bệnh phổ biến ở các cây trồng nhất là trong thời gian mùa mưa, khi độ ẩm cao sẽ trở thành môi trường thuận lợi để các loại nấm bệnh làm hại cây. Bà con hãy ưu tiên phòng bệnh cho cây ngay từ đầu hoặc có những biện pháp can thiệp phù hợp để ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh. Nếu bà con có bất cứ thắc mắc cần giải đáp trong quá trình trồng trọt, chăm sóc cây trồng và sử dụng những sản phẩm của Vietnam Light, bà con hãy liên hệ với chúng tôi theo các phương thức dưới đây: NÔNG NGHIỆP VỮNG MẠNH VIETNAM LIGHT

• Số điện thoại/Zalo: 0325.159.339
• Email: vietnamlight.vnl@gmail.com
• Facebook: Phân bón nhà nông

Cảm ơn bà con đã tin tưởng, lựa chọn và sử dụng những sản phẩm của Vietnam Light! Chúc bà con thật nhiều sức khỏe.