Kỹ thuật kiểm soát bệnh thán thư trên xoài và cách trị đốm đen

Bệnh thán thư trên xoài (do nấm Colletotrichum spp. gây ra) là một trong những dịch hại phổ biến và nguy hiểm nhất đối với vùng trồng xoài. Bệnh không chỉ làm khô bông, rụng quả non mà còn tạo ra các vết đốm đen trên vỏ quả xoài chín, làm mất đi giá trị thương phẩm.

Đặc biệt, trong điều kiện hiện nay, áp lực mầm bệnh cao kết hợp với hiện tượng kháng thuốc hóa học của nấm khiến việc điều trị trở nên khá phức tạp. Bài viết này của Vietnam Light sẽ hướng dẫn chi tiết cho bà con quy trình kiểm soát bệnh thán thư và cách trị đốm đen trên xoài hiệu quả cao nhất trong thực tế.

Nguyên nhân và điều kiện phát sinh bệnh thán thư trên xoài

Để kiểm soát hiệu quả, trước hết cần hiểu rõ cơ chế phát sinh của nguồn bệnh:

• Tác nhân gây bệnh: Do nấm Colletotrichum gloeosporioides (hoặc một số loài cùng chi như Colletotrichum acutatum).
• Điều kiện phát sinh:
  • Nấm bệnh phát triển mạnh trong điều kiện nhiệt độ từ 25°C-30°C và độ ẩm không khí cao (trên 90%).
  • Bào tử nấm lây lan chủ yếu qua nước mưa, gió, nguồn nước tưới hoặc qua các vết thương cơ giới do côn trùng chích hút tạo ra.
  • Những vườn xoài trồng quá dày, rậm rạp, thiếu ánh sáng hoặc bón thừa phân đạm thường có tỷ lệ nhiễm bệnh cao hơn rõ rệt.

Triệu chứng của bệnh thán thư trên xoài

Bệnh thán thư có thể tấn công tất cả các bộ phận của cây xoài từ lá, bông đến quả ở mọi giai đoạn sinh trưởng.

Trên lá xoài:

• Bệnh thường xuất hiện trên lá non. Ban đầu là các đốm nhỏ màu nâu đỏ hoặc nâu đen, sau đó lan rộng thành các vết hình tròn hoặc đa giác bất định.
• Khi vết bệnh già đi, tâm vết bệnh chuyển sang màu xám nhạt, viền màu nâu sậm. Lá bị nhiễm nặng sẽ bị khô, rách mép hoặc lủng lỗ, làm giảm khả năng quang hợp của cây.

Trên bông xoài:

• Các đốm đen nhỏ xuất hiện trên trục bông và nhánh bông.
• Vết đốm nhanh chóng lan rộng làm toàn bộ nhánh hoa bị đen, khô héo và rụng. Nếu gặp mưa ẩm, trên bông bị bệnh xuất hiện lớp bào tử mỏng màu hồng phấn hoặc cam nhạt.

Trên quả xoài:

• Giai đoạn quả non: Trái bị đen và rụng hàng loạt.
• Giai đoạn quả lớn và quả chín: Xuất hiện các vết đốm đen hình tròn, hơi lõm sâu vào thịt quả. Vết đốm có thể liên kết lại thành mảng lớn, làm thịt quả phía dưới bị thối nhũn, biến màu, vỏ quả bị nứt.

Phân biệt đốm đen thán thư với đốm đen vi khuẩn

Rất nhiều nhà vườn nhầm lẫn hai loại đốm đen này, dẫn đến sử dụng sai thuốc. Dưới đây là cách phân biệt:

• Đốm đen thán thư do nấm: Vết bệnh tròn, lõm nhẹ, bề mặt có thể hơi khô nứt, lây lan mạnh khi gặp ẩm.
• Đốm đen do vi khuẩn: Vết bệnh có góc cạnh (bị giới hạn bởi các gân lá nhỏ), thường có quầng vàng bao quanh vết bệnh rõ rệt trên lá. Trên quả, vết đốm đen thường gồ ghề, dễ nứt và rỉ mủ (nhựa) màu đen.

Biện pháp phòng ngừa chủ động bệnh thán thư trên cây xoài

Phòng bệnh chủ động giúp hạn chế tối đa việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật, đồng thời làm giảm áp lực bệnh khi bước vào mùa mưa.

Thiết kế vườn và tỉa cành tạo tán:

• Trồng xoài với mật độ vừa phải, không trồng quá dày.
• Sau mỗi vụ thu hoạch, tiến hành tỉa bỏ cành sâu bệnh, cành khuất sáng, cành sát mặt đất để ánh nắng chiếu trực tiếp vào tán cây, làm giảm độ ẩm cục bộ.

Vệ sinh vườn: Gom sạch toàn bộ lá rụng, bông và quả bị bệnh rơi dưới đất mang ra khỏi vườn và tiêu hủy nhằm cắt đứt nguồn lưu tồn của bào tử nấm.

Quản lý dinh dưỡng:

• Hạn chế bón thừa phân đạm vào giai đoạn cây ra đọt non và nuôi quả.
• Tăng cường bón Kali, Canxi và Silicon trung vi lượng để tăng độ dày vách tế bào, giúp cây có khả năng đề kháng cơ học trước sự xâm nhiễm của sợi nấm.

Bao quả: Tiến hành bao trái bằng túi giấy chuyên dụng sau khi quả qua giai đoạn rụng sinh lý lần 2.

Cách xử lý khi cây xoài bị thán thư

Không thể phục hồi vỏ quả trở lại trạng thái lành lặn, nhẵn bóng. Vết đốm đen là vùng tế bào vỏ quả đã bị hoại tử (chết tế bào). Tuy nhiên, chúng ta hoàn toàn có thể can thiệp kỹ thuật để khống chế không cho vết bệnh lây lan, ngăn ngừa thối rữa phần thịt quả bên trong và bảo vệ các quả khỏe mạnh xung quanh.

Nhà vườn nên kết hợp thuốc trừ nấm nội hấp phổ rộng và Kháng sinh thực vật:

• Sử dụng Till Mát 400SC (Azoxystrobin + Difenoconazole) có khả năng lưu dẫn rất mạnh, giúp thấm sâu vào mô cây để diệt sợi nấm đang ký sinh bên trong.
• Đưa thêm hoạt chất Ningnanmycin (hoặc Kasugamycin) vào hỗn hợp. Hoạt chất kháng sinh sinh học này giúp diệt vi khuẩn ở các vết đốm đen, ngăn hiện tượng rỉ mủ, thối nhũn vỏ quả, đồng thời kích hoạt hệ thống tự bảo vệ của cây để vết thương nhanh khô và đóng mặt.

Khi áp lực bệnh cao, bắt buộc phải phun lần 2 sau lần thứ nhất từ 5-7 ngày. Cữ phun này cực kỳ quan trọng để tiêu diệt triệt để các bào tử nấm vừa nảy mầm sót lại, cắt đứt hoàn toàn chu kỳ sinh sản của nấm thán thư.

Kết luận

Kiểm soát bệnh thán thư trên xoài và hiện tượng đốm đen không thể chỉ dựa vào một lần phun thuốc hóa học duy nhất. Quy trình đòi hỏi nhà vườn phải có sự kết hợp chặt chẽ từ khâu canh tác thông thoáng, tỉa bỏ quả bệnh kịp thời, sử dụng công thức phối hợp hoạt chất thông minh. Đây là hướng đi kỹ thuật bền vững nhất, giúp bảo vệ năng suất và tối đa hóa chất lượng thương phẩm của quả xoài.

• Hotline/Zalo tư vấn kỹ thuật:  032 515 9339
• Fanpage cập nhật thông tin: Nông Nghiệp Bền Vững
• Gmail: vietnamlight.vnl@gmail.com